Standardy Realizacji Usług Publicznych

Projekt realizowany w okresie wrzesień 2005 r. – grudzień 2005 r.

Międzysektorowy Zespół
ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych

Dokument końcowy

Organizator: Centrum Służby Rodzinie w Łodzi, e-mail: csr@csr.org.pl

Współfinansowanie: Ministerstwo Polityki Społecznej – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Miejsce obrad: Centrum Służby Rodzinie w Łodzi, ul. Broniewskiego 1a

W Zespole pracowali przedstawiciele administracji publicznej (zaznaczeni na czerwono), organizacji pozarządowych (zaznaczeni na zielono) oraz środowiska naukowego (zaznaczeni na niebiesko); numery grup: 1 – pomoc społeczna, 2 – pomoc osobom niepełnosprawnym, 3 – edukacja, oświata, nauka i wychowanie; osoby wytłuszczone brały udział w co najmniej 2 spotkaniach:

1. Belke-Markiewicz Hanna, Wydział Edukacji Urzędu Miasta Łodzi (3)

2. Bilicki Tomasz, Centrum Służby Rodzinie w Łodzi, Zarząd Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia, przewodniczący Międzysektorowego Zespołu ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych (3)

3. Ciszewski Sebastian, pedagog, Wyższa Szkoła Kupiecka w Łodzi (badania)

4. Chojnacka Maria, Wydział Polityki Społecznej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego (1)

5. Cybulska Romana, Kuratorium Oświaty w Łodzi (3)

6. Deleżuk Dorota, Caritas Archidiecezji Łódzkiej (1)

7. Durnaś Krzysztof, Centrum Kształcenia Liderów i Wychowawców im. P.Arrupe w Łodzi (3)

8. Dylik Danuta, Wydział Edukacji Urzędu Miasta Łodzi (3)

9. Folborska Jadwiga, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi (2)

10. Frątczak Magdalena, Centrum Służby Rodzinie w Łodzi (badania)

11. Gajdka Ewa, Wydział Polityki Społecznej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego (1)

12. Granosik Mariusz dr, Uniwersytet Łódzki (1)

13. Grzesiak-Młynarczyk Beata, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego (1)

14. Jaszczak Elżbieta, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi (1)

15. Justyński Grzegorz, Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta Łodzi (3)

16. Kamińska Anna, Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta Łodzi (2)

17. Kaniewski Stanisław ks., Centrum Służby Rodzinie w Łodzi, Wydział Duszpasterstwa Rodzin Kurii Metropolitalnej Łódzkiej, Wikariusz Biskupi ds. Duszpasterstwa Rodzin Archidiecezji Łódzkiej (1)

18. Kobierski Konrad, pedagog, wolontariusz Centrum Służby Rodzinie w Łodzi (badania)

19. Kosmala Piotr ks., Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Archidiecezji Łódzkiej, Duszpasterz Osób Niepełnosprawnych Archidiecezji Łódzkiej (2)

20. Kowalik Anna, Centrum Służby Rodzinie w Łodzi (3)

21. Kozakiewicz Maciej dr, Uniwersytet Łódzki (3)

22. Kucharska Agnieszka, Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Łodzi

23. Lechowicz Krzysztof, Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta Łodzi (2)

24. Łongwa-Kurosz Magdalena, Wydział Polityki Społecznej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego (1)

25. Łużniak Urszula, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie Powiat Łódzki Wschodni (1)

26. Mirosławska-Kempińska Bogumiła, Wydział Zdrowia Urzędu Miasta Łodzi (1)

27. Osiński Rafał, pedagog, wolontariusz Centrum Służby Rodzinie w Łodzi (badania)

28. Pacholarz Janusz, Zespół Opieki nad Niepełnosprawnymi w Łodzi, Katolicka Wspólnota Niepełnosprawnych „Serce”, Rada Osiedla „Chojny-Dąbrowa” w Łodzi (2)

29. Putyńska Anna, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Sieradzu (3)

30. Rejchel Janusz dr, menedżer, Uniwersytet Łódzki (badania)

31. Rosiek Liliana, Kolegium Pracowników Służb Społecznych (3)

32. Rybińska Magdalena, Centrum Służby Rodzinie w Łodzi (1,2)

33. Sidor-Pietras Barbara, Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Łodzi

34. Studzińska Anna, Centrum Promocji Inicjatyw Obywatelskich „Opus” w Łodzi (1)

35. Ściborska Ewa, Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta Łodzi (2)

36. Śliwerski Bogusław prof. dr hab., Uniwersytet Łódzki (badania)

37. Warczyk Krystyna, Kościół Domowy Ruchu Światło-Życie Archidiecezji Łódzkiej, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 12 w Łodzi (3)

38. Waszak Łukasz, Centrum Promocji Inicjatyw Obywatelskich „Opus” w Łodzi, Zarząd Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych „SPLOT” (1)

39. Wejcman Zbigniew, politolog, specjalista ds. III Sektora (badania)

40. Wejner Teresa dr, Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi, Uniwersytet Łódzki (2)

41. Wierzbicka Joanna, Wydział Polityki Społecznej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego (2)

42. Wypych Ewa, pedagog, ekonomista, prywatne Liceum im. św. Wincentego w Pabianicach (badania)

43. Zapaławska Aneta, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi (1)

44. Ziółkowska-Lewandowicz Eliza, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi (1).

SPOTKANIE PLENARNE PIERWSZE I DRUGIE

CAŁOŚCI ZESPOŁU

Na posiedzeniach Międzysektorowego Zespołu ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych działającego w Centrum Służby Rodzinie w Łodzi na zlecenie Ministerstwa Polityki Społecznej – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, które odbyły się w dniach: 27 września 2005 r. oraz 4 października 2005 roku, ustalono i przyjęto:

1. Cele i zasady funkcjonowania zespołu,

2. Harmonogram pracy oraz tematy spotkań,

3. Podział na trzy grupy tematyczne,

4. Zasadność opracowywania standardów usług publicznych,

5. Metody pracy.

Na ww. posiedzeniach Zespołu dominowała opinia, iż standardy są tak samo potrzebne administracji publicznej, jak i organizacjom pozarządowym. Tym pierwszym dają możliwość dystrybucji środków publicznych zgodnie z ustawą O działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (oraz innymi aktami prawnymi, w ramach których można dystrybuować środki dla III Sektora), dla tych drugich są szansą na podniesienie jakości usług oraz umożliwiają pełną przejrzystość warunków, które są konieczne do przygotowania odpowiedniego projektu.

Uczestnicy zwrócili jednakże uwagę na zagrożenia jakie niesie ze sobą standaryzacja. Po pierwsze – może ona pozbawić szansy na otrzymywanie wsparcia finansowego organizacje nieduże i niewyspecjalizowane. Po drugie – praca socjalna, ale także inna działalność pożytku publicznego związana z podmiotem dynamicznym jakim jest człowiek, niestandaryzowana, elastyczna i innowacyjna, często jest skuteczniejsza, niż standaryzowana.

W związku z powyższym, nazywając standaryzację „mniejszym złem” (szczególnie w odniesieniu do projektów „miękkich”, związanych z pomocą w kierowaniu życiem niepowtarzalnego człowieka), przyjęto, iż jest ona wprawdzie biurokratyzowaniem życia, ale podnosi jednocześnie jakość realizowanych usług i jest niezbędna ze względów formalno-prawnych. Należy jednak pamiętać, aby standardy dopuszczały tam, gdzie jest to potrzebne, możliwość wprowadzenia zmian i innowacyjnych działań. Standardy nie mogą bowiem blokować zjawiska tzw. „organizacji uczącej się”.

Aby standaryzacja nie dotknęła najsłabszych organizacji opartych głównie na niewyspecjalizowanej pracy swoich członków, uznano, że standardy powinny być tworzone w sposób ramowy i zawierać, obok standardów dodatkowych, przede wszystkim minimum - standard progowy. Zespół postanowił skoncentrować się na standardach odnoszących się do usługodawcy, a więc placówki, bądź organizacji ubiegającej się o środki na dany projekt.

Zwrócono uwagę na ważny element samoregulacji ze strony organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego, jaką jest regulamin zadania, projektu, bądź placówki. Regulamin taki musi być wyrazem standardów stosowanych w danym działaniu, dokładnie wyrażać jakość, sposób, wartość i adresatów usługi publicznej. Regulamin musi być zgodny z dokumentami prawnymi wyższego rzędu, a jego pełna wersja oraz wyciąg dostępne powinny być dla klientów usługi, której dotyczy. Regulamin powinien określać wszelkie usługi świadczone klientom, a nie tylko te, w których jest prawnie wymagany.

Ze względu na wielkość pracy postawionej przed Zespołem, standardy opracowywano w poszczególnych grupach tematycznych, koncentrując się na wybranych sferach - konkretnych zadaniach zlecanych przez reprezentowaną w Zespole administrację publiczną w latach 2004 i 2005. Przy opracowaniu obiektywnych standardów, które mogą być stosowane przez administrację publiczną przy powierzaniu i wspieraniu zadań publicznych realizowanych przez organizacje prowadzące działalność pożytku publicznego, Zespół kierować się będzie poniższym schematem:

SPOTKANIE TRZECIE, CZWARTE, PIĄTE I SZÓSTE
W GRUPIE NR 1 – POMOC SPOŁECZNA:

Spotkania odbyły się w dniach: 19.10., 26.10., 09.11., 16.11.2005 r.

Zwrócono uwagę, iż standardy mogą mieć różny charakter:

1. NORMATYWNY (standaryzowana jest usługa), w tym:

a) Standardów progowych, które byłyby skonstruowane na podstawie dotychczasowych negatywnych doświadczeń z rozstrzygnięć konkursów, i które miałyby zmniejszać ryzyko popełnienia podobnych błędów w przyszłości,

b) Standardów dotyczących usług w miarę już zestandaryzowanych, które były przedmiotem wielu konkursów, na podstawie których można dość precyzyjnie określić, jakie standardy powinna spełniać usługa,

2. PROFESJONALNY (standaryzowany jest usługodawca), w tym:

a) Zaawansowanie i profesjonalizm w rozwoju,

b) Status w profesjonalnej społeczności,

c) Doświadczenia, sukcesy i porażki,

d) Akredytacje i certyfikaty profesjonalnych stowarzyszeń krajowych i zagranicznych,

e) Kultura organizacyjna oraz standardy etycznych (kodeksy etyczne),

3. JAKOŚCI OFERTY (standaryzowany jest projekt), w tym:

a) Wiarygodność oszacowań zasobów oraz potrzeb (finansowych, rzeczowych, kapitału ludzkiego, itd.),

b) Zakres teoretycznego i opartego na doświadczeniach uzasadnienia przewidywanej skuteczności projektu,

c) Zakres i wiarygodność ewaluacji oraz mechanizmów poewaluacyjnych korekt,

d) Elastyczność projektu w zakresie alternatywnych działań w przypadku niepowodzenia głównej ścieżki działań.

Grupa przeanalizowała różne zadania zlecane organizacjom pozarządowym przez administrację publiczną. Szczególną uwagę zwrócono na programy usamodzielniające adresowane do osób bezdomnych, które - choć kluczowe dla efektywnego rozwiązywania problemu bezdomności - nie są zestandaryzowane rozporządzeniami Ministra Polityki Społecznej. Powodem takiego stanu rzeczy jest prawdopodobnie trudność zestandaryzowania tego typu działalności, ale konsekwencją braku standardów może być mała skłonność instytucji publicznych do kontraktowania „niedookreślonych” usług w tej sferze.

W obawie przed taką sytuacją, ale jednocześnie ze świadomością kłopotliwości definiowania tego, nie do końca rozpoznanego jeszcze, obszaru usług społecznych, grupa podjęła się tworzenia standardów usług polegających na usamodzielnianiu bezdomnych poprzez pomoc prawną, psychologiczną i organizacyjną. Grupa ustaliła, iż usługi świadczone powinny być osobom bezdomnym i zagrożonym bezdomnością, a zdefiniowania grup docelowych powinna dokonać organizacja realizująca dane działanie w porozumieniu ze zleceniodawcą.

Standaryzacja w obszarze szeroko rozumianej pracy socjalnej służyć powinna efektywnemu kontraktowaniu usług, i w żadnym wypadku nie może zastępować merytorycznego i indywidualnego rozpatrywania konkretnych ofert przez kompetentne komisje. Przyjmując takie zastrzeżenie, grupa zdecydowała się zaproponować standardy progowe, a więc takie, które zmniejszają ryzyko złego kontraktowania lub wyboru nieodpowiedniej instytucji przez administrację publiczną.

W związku z powyższym, grupa podjęła się opracować standardy w wybranej sferze – udzielanie pomocy prawnej, psychologicznej i organizacyjnej osobom bezdomnym, a także osobom, które wyszły już z bezdomności. Pomoc ta powinna mieć na celu usamodzielnienie klienta.

Ustalono, że standardy powinny określać:

1. Kto może daną usługę realizować (m. in.: jakie realizator powinien posiadać kwalifikacje, a także doświadczenie),

2. Jaki zakres powinna obejmować oferowana pomoc (m. in.: diagnoza problemu, określenie czasu i częstotliwości wsparcia),

3. Jaki powinien być sposób pracy (m.in.: jednorazowy, wielokrotny, ciągły, indywidualny, grupowy, bezpośredni, pośredni),

4. Komu pomoc się należy (m. in.: charakterystyka klienta),

5. Jaka powinna być ścieżka świadczenia usługi,

6. Jak należy prowadzić ewaluację usługi (m.in.: ilość i jakość porad, stopień osiągnięcia celu głównego).

Stwierdzono również, że usługi prawne, psychologiczne i organizacyjne powinny być świadczone kompleksowo i w sposób skoordynowany, stąd powinna je świadczyć jedna instytucja lub najlepiej ściśle współpracujące ze sobą konsorcjum wyspecjalizowanych organizacji. Tylko bowiem w takim przypadku będzie możliwa wspólna realizacja głównego celu usługi, jakim jest usamodzielnienie bezdomnego.

Wskazano na dwa modele świadczenia usług osobom bezdomnym:

1. Zgeneralizowany – rozstrzyganie pierwszych kwestii; pierwszego kontaktu powinien dokonywać pracownik, który kieruje do poszczególnych specjalistów,

2. Specjalizacyjny – bezdomny sam decyduje do kogo chce się udać.

Grupa uznała, iż biorąc pod uwagę cel świadczonych usług, model Zgeneralizowany zapewni większą spójność podejmowanych działań.

Grupa opracowała następujący zakres standardu usług psychologicznych udzielanych w wybranej sferze – pomoc osobom bezdomnym:

1. Kto może świadczyć usługi – psycholog (absolwent studiów magisterskich ukończonych na kierunku psychologia),

2. Zakres usług – poradnictwo i doradztwo psychologiczne nakierowane na wzmocnienie motywacji do wyjścia z bezdomności z wyłączeniem poradnictwa rodzinnego, psychoterapii i leczenia uzależnień (gdyż tego typu pomoc świadczona jest już przez inne instytucje),

3. Sposób pracy – wstępna diagnoza (czy i w jakim zakresie potrzebna jest pomoc psychologiczna), ustalanie planu pomocy psychologicznej, treningi umiejętności interpersonalnych, porady indywidualne, spotkania indywidualne i grupowe,

4. Komu należy się pomoc – bezdomny,

5. Ścieżka świadczenia usług – do psychologa kieruje osoba pierwszego kontaktu,

6. Ewaluacja – ocena dostępności do usług psychologicznych jako efekt porównania wskaźnika dostępności ze standardowym wskaźnikiem zapotrzebowania na ten rodzaj usług (do wypracowania po zebraniu danych); ocena efektów końcowych jako ocena realizacji celu głównego tj. wyjścia z bezdomności (wskaźnik osób którym udało się wyjść z bezdomności w danym okresie czasu); ocena subiektywna skuteczności usług psychologicznych oparta na ankiecie adresowanej do bezdomnych oraz pracowników instytucji pomagającej osobom bezdomnym; wprowadzenie zewnętrznego ewaluatora.

W sprawie usług prawnych oferowanych osobom bezdomnym, grupa zwróciła uwagę, iż ich celem powinno być usamodzielnienie klienta i wyjście z problemu bezdomności, w szczególności odzyskanie lub pozyskanie mieszkania oraz zatrudnienia. Grupa zauważyła, iż nie do każdej pomocy (para)prawnej konieczny jest prawnik – w przypadku prostych spraw wystarczającymi kompetencjami dysponują pracownicy socjalni lub absolwenci innych, nieprawniczych kierunków.

Grupa wyraźnie postulowała, że usługi prawne, psychologiczne i organizacyjne dla osób bezdomnych powinny być kompleksowe. Bezdomny powinien mieć również wsparcie finansowe i rzeczowe, które wchodzi w zakresu usługi prawnej i organizacyjnej. Grupa doszła do wniosku, że osoba pierwszego kontaktu jest niezbędna.

Szczegółowe standardy usług prawnych dla osób bezdomnych:

1. Kto może być realizatorem – minimum absolwent studiów magisterskich na kierunku prawo,

2. Zakres świadczonych usług – doradztwo, poradnictwo,

3. Sposób pracy – w miarę potrzeb osoby bezdomnej. Koszty ustalone powinny być za jakość usługi, przy założeniu, że stawki nie mogą być niższe, niż rynkowe; koszty należy uzależnić od kwalifikacji prawnika, ilości klientów i czasu pracy specjalisty. Szacunki te należy uśrednić,

4. Komu pomoc się należy – bezdomnym, których najczęściej kieruje osoba pierwszego kontaktu,

5. Ścieżka świadczenia usług – począwszy od osoby pierwszego kontaktu, przez prawnika i psychologa,

6. Pod jakim kontem ma być prowadzona ewaluacja:

a) ilość porad,

b) baza danych klientów,

c) karta pracy prawnika (jakość porad),

d) ankieta ewaluacyjna oceniająca pracę prawnika .

Opracowaniu podlegały usługi organizacyjne świadczone osobom bezdomnym. Zgodnie z przyjętym wcześniej zakresem standardu ustalono, iż:

1. Kto może świadczyć usługi – pracownik socjalny (w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej…), z co najmniej rocznym stażem pracy w zawodzie pracownika socjalnego oraz wykształceniem wyższym (minimum – licencjat). Ustalono ponadto, iż winna to być osoba posiadająca cechy osobowości umożliwiające łatwy kontakt z ludźmi oraz umiejętności przekazywania wiedzy i tworzenia atmosfery partnerstwa i zaufania,

2. Zakres usług – diagnoza potrzeb ustalana w drodze wywiadu środowiskowego, ustalenie planu pomocy akceptowanego przez zainteresowanego, poradnictwo, monitoring, konsultacje z psychologiem i prawnikiem oraz koordynacja działań nakierowanych na osiągnięcie celu głównego, jakim jest wyjście z bezdomności i samodzielna egzystencja,

3. Sposób pracy – wsparcie ciągłe i bezpośrednie, forma indywidualna dostosowana do potrzeb zainteresowanego. Osoba pierwszego kontaktu, będąca realizatorem organizacyjnym i centralnym elementem instytucji, kontrolującym ścieżkę bezdomnego, nie powinna się zmieniać, aby być dyspozycyjna w stosunku do bezdomnego – na każdym etapie procesu wychodzenia z bezdomności,

4. Komu pomoc się należy – bezdomny, tzn. osoba spełniająca kryterium merytoryczne określone w regulaminie organizacyjnym placówki,

5. Ścieżka świadczenia usług – począwszy od pierwszego kontaktu; umożliwienie korzystania z wszystkich dostępnych i dostosowanych do indywidualnych potrzeb bezdomnego usług, świadczonych przez dostępne instytucje wspierające uwzględnione w planie pomocy; wszystko powinno zmierzać w kierunku usamodzielnienia klienta,

6. Ewaluacja – ilość i jakość spotkań ze specjalistami i pracownikiem socjalnym w ocenie podopiecznego, czas poświęcony klientowi, ankieta ewaluacyjna oceniająca prace instytucji pomagającej bezdomnym, ilość osób usamodzielnionych (w określonym przedziale czasowym), autoewaluacja.

Do rozwiązania w ramach standaryzacji usług organizacyjnych pozostaje określenie uczestników systemu (w tym udział tzw. opiekuna), ustalenie wzajemnych zależności pomiędzy tymi osobami oraz procedur ich działania.

SPOTKANIE TRZECIE, CZWARTE, PIĄTE I SZÓSTE
W GRUPIE NR 2 – POMOC OSOBOM NIEPEŁNOSPRAWNYM:

Spotkania odbyły się w dniach: 18.10., 08.11., 15.11., 22.11.2005 r.

Grupa zwróciła uwagę na zapis w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - Art. 4 ust.1 pkt 6: DZIAŁANIE NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRWANYCH.

W skład tych działań wchodzą:

1. Rehabilitacja społeczna,

2. Rehabilitacja zdrowotna,

3. Upowszechnianie znajomości praw osób niepełnosprawnych,

4. Rehabilitacja zawodowa.

Grupa zwróciła uwagę, iż powyższy schemat ma charakter propozycji i nie jest obligująca. Należy jednoznacznie sprecyzować zakres pracy grupy, aby nie wchodzić w zakres działalności organizacji i instytucji, które już posługują się określonymi standardami.

Grupa zebrała i przeanalizowała funkcjonujące standardy przy realizowaniu dotychczasowych konkursów ogłaszanych przez administrację publiczną (np. MOPS, PFRON, PUP), i wyróżniła:

1. Kryteria ogólne – uniwersalne,

2. Rekomendacje,

3. Wartość merytoryczna,

4. Kalkulacja ekonomiczna,

5. Wielkość udziału własnego,

6. Ilość osób – klientów,

7. Informacje o kwalifikacjach, kadra, potwierdzone kompetencje,

8. Obszar działalności (miasto, województwo, dzielnica itp.),

9. Staż organizacji i opis dotychczasowych zadań.

W zależności od zadania nie wszystkie powyższe kryteria muszą obowiązywać, np. zadanie „Wieczerza wigilijna dla osób niepełnosprawnych” nie musi być realizowane przez osoby o wysokospecjalistycznym wykształceniu.

Grupa przeanalizowała dotychczasowe praktyki w zakresie oceny ofert realizacji usług publicznych – w Urzędzie Miasta Łodzi (Rzecznik Osób Niepełnosprawnych) istnieje system punktowy; przydzielane są punkty od 1 do 10 za każde kryterium. Suma decyduje o przydzieleniu środków.

Grupa wyznaczyła następujące, poszerzone kategorie weryfikacji ofert organizacji pozarządowych:

1. Ilość osób, uczestników,

2. Staż organizacji,

3. Wartość merytoryczna imprezy,

4. Doświadczenie,

5. Kompletność zgłoszenia,

6. Dotychczasowe rozliczenia (czy nie było nieprawidłowości),

7. Niepełnosprawni muszą mieć udokumentowaną niepełnosprawność, np. kserokopia orzeczenia,

8. Jaki jest wkład wolontariatu i udział własny,

9. Środki finansowe,

10. Warunki lokalowe,

11. Kadra.

Należy zapewnić przejrzyste kryteria ocen tzn. każda organizacja powinna znać sposób przyznawania punktów, przy czym powinna istnieć gradacja kryteriów; na przykład: kadra powinna być wyżej punktowana, niż staż organizacji.

Grupa wskazała dziedziny w których organizowane są konkursy w sferze pomocy osobom niepełnosprawnym, przy czym ze względu na ich duży zakres postanowiła ograniczyć przedmiot swojego zainteresowania do zaznaczonych wytłuszczeniem i podkreśleniem sfer:

I. KULTURA:

1. Turystyka,

2. Sport,

3. Integracja,

4. Rekreacja,

5. Świetlica środowiskowa,

6. Warsztaty terapii zajęciowej,

II. REHABILITACJA ZDROWOTNA:

1. Kinezyterapia,

2. Fizjoterapia,

3. Fizykoterapia,

4. Psychoterapia,

5. Turnusy rehabilitacyjne,

6. Opieka, poradnictwo psychologiczne/psychiatryczne,

7. Warsztaty terapii zajęciowej,

III. UPOWSZECHNIANIE ZNAJOMOŚĆ PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH:

1. Publikacje dotyczące praw, ulg, etc.,

2. Kursy, szkolenia,

3. Udzielanie informacji,

IV. REHABILITACJA ZAWODOWA

1. Pożyczki na działalność gospodarczą,

2. Szkolenia zawodowe,

3. Zakłady pracy chronionej.

Grupa, nawiązując do schematu przyjętego podczas plenarnych spotkań Zespołu, przyjęła następujące typy standardów do wyznaczenia:

1. Formalne,

2. Techniczne (sprzętowe),

3. Lokalowe,

4. Kadrowe (ilość i jakość kadry),

5. Finansowe,

6. Inne.

Grupa wyznaczyła następujące standardy w wybranych sferach działalności na rzecz osób niepełnosprawnych:

PSYCHOTERAPIA:

1. Formalne

- zgodność działalności statutowej z zadaniem

- działalność od minimum 3 miesięcy

2. Techniczne (sprzętowe)

- dysponowanie niezbędnym wyposażeniem

3. Lokalowe

- dysponowanie warunkami lokalowymi niezbędnymi do realizacji zadania

4. Kadrowe

- dysponowanie osobami uprawnionymi do prowadzenia zajęć - certyfikowany psychoterapeuta

5. Finansowe.

PORADNICTWO PSYCHOLOGICZNE:

1. Formalne

- zgodność działalności statutowej z zadaniem

- działalność od minimum 3 miesięcy

2. Techniczne (sprzętowe)

- dysponowanie niezbędnym wyposażeniem

3. Lokalowe

- dysponowanie warunkami lokalowymi niezbędnymi do realizacji zadania

4. Kadrowe

- dysponowanie osobami uprawnionymi do prowadzenia zajęć, mgr psychologii

5. Finansowe.

Grupa ustaliła, iż każde zadanie można zlecać do organizowania lub prowadzenia przez organizacje pozarządowe, przy czym w tym pierwszym przypadku należy posiadać umowy przedwstępne np. z kadrą, która wymagana jest przy realizacji zadania.

PORADNICTWO PSYCHIATRYCZNE:

1. Formalne

- zgodność działalności statutowej z zadaniem

- działalność minimum 3 miesięcy

2. Techniczne (sprzętowe)

- dysponowanie niezbędnym wyposażeniem,

3. Lokalowe

- dysponowanie warunkami lokalowymi niezbędnymi do realizacji zadania,

4. Kadrowe

- dysponowanie osobami uprawnionymi do prowadzenia zajęć, lekarz psychiatra ze specjalnością I i II stopnia.

5. Finansowe

KINEZYTERAPIA:

1. Formalne

- zgodność działalności statutowej z zadaniem

- działalność minimum 3 miesięcy

2. Techniczne (sprzętowe)

- dysponowanie niezbędnym wyposażeniem,

3. Lokalowe

- dysponowanie warunkami lokalowymi niezbędnymi do realizacji zadania (możliwość prowadzenia terapii w domu)

4. Kadrowe

- dysponowanie osobami uprawnionymi do prowadzenia zajęć, fizykoterapeuta

5. Finansowe.

KULTURA i TURYSTYKA – można je rozpatrywać pod dwoma względami:

1. Udział w odbieraniu kultury, turystyki,

2. Czynny udział w tworzeniu kultury, turystyki.

Jedno i drugie może odbywać się poprzez uczestnictwo w imprezach kulturalnych lub turystycznych. Jeżeli zadanie polega na czynnym udziale w tworzeniu kultury lub imprez turystycznych to organizacja powinna mieć doświadczenie w organizowaniu takich imprez i odpowiednią kadrę animatorów posiadających odpowiednie kwalifikacje.

TURNUSY REHABILITACYJNE:

Organizator powinien posiadać certyfikat wydany przez Wojewodę, przy czym organizatorem może być: stowarzyszenie, biuro podróży, ośrodek rehabilitacyjny (o ile ma certyfikat).

WNIOSEK OGÓLNY, powstały w wyniku pracy w grupie: komisje przydzielające fundusze powinny uwzględniać aktualne zapotrzebowanie w środowisku, „trzymać rękę na pulsie”, np. poprzez zlecanie ekspertyz i badań (co jest bardzo pilną potrzebą w tej sferze).

SPOTKANIE TRZECIE, CZWARTE, PIĄTE I SZÓSTE
W GRUPIE NR 3 – EDUKACJA, OŚWIATA, NAUKA I WYCHOWANIE:

Spotkania odbyły się w dniach: 17.10., 26.10. 14.11., 21.11.2005 r.

Grupa zwróciła uwagę, iż generalnie administracja publiczna ma problem z tworzeniem oraz definiowaniem standardów realizowania usług publicznych przez organizacje pozarządowe.

Grupa przeanalizowała konkursy organizowane przez administrację publiczną w regionie łódzkim i uznała, iż w sferze edukacji, oświaty, nauki i wychowania, obok Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi, najbardziej aktywnym jest Urząd Miasta Łodzi, zlecający zadania poprzez swoje jednostki:

1. Wydział Edukacji,

2. Wydział Spraw Społecznych,

3. Wydział Sportu,

4. Wydział Zdrowia Publicznego.

Grupa podjęła decyzję by skoncentrować się na dwóch wybranych zagadnieniach z zakresu realizowania działalności pożytku publicznego:

1. Świetlice terapeutyczne,

2. Edukacja społeczna.

Standaryzacja tych dwóch obszarów uznana została za kluczową w relacjach administracja publiczna – organizacje pozarządowe.

Świetlice prowadzone przez organizacje pozarządowe na terenie Miasta Łodzi są finansowane albo przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta Łodzi, bądź przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi. Do tych pierwszych należą w szczególności świetlice realizujące działania terapeutyczne, socjoterapeutyczne i korekcyjne. Świetlice funkcjonujące w strukturze pomocy społecznej realizują głównie funkcje opiekuńcze i te są już wystandaryzowane przez rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych.

Wydział Edukacji Urzędu Miasta Łodzi, obok świetlic, współfinansuje także inne podobne działania, na przykład: punkty pomocy dzieciom, kluby młodzieżowe, ośrodki profilaktyki środowiskowej, ośrodki leczenia uzależnień dla młodzieży. Wszystkie one adresowane są do dzieci i młodzieży do ukończenia 18 lat, bądź do czasu pozostawania w stosunki nauki. Wydział Edukacji nie stosował dotychczas szczegółowych standardów przy ocenie wniosków organizacji pozarządowych, w tym nie brał pod uwagę rozporządzenia Ministra Pomocy Społecznej w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych. Funkcjonowały za to uproszczone standardy dla świetlic profilaktycznych, prowadzonych w szkołach.

Standardy ustalone przez grupę w wybranej sferze – świetlice terapeutyczne:

Rodzaj standardu:	Standard progowy:	Standard dodatkowy:
WYMOGI KADROWE:
kierownik	mgr psychologii, pedagogiki, pedagogiki specjalnej, resocjalizacji i innych nauk społecznych + ukończone szkolenie zakresie zarządzania	standard progowy + ukończone studia podyplomowe lub wyższe w zakresie zarządzania + 5 letnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą; oświadczenie o niekaralności
pedagog	mgr pedagogiki lub wykształcenie wyższe magisterskie z kwalifikacjami pedagogicznymi	standard progowy + 3 letnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą; oświadczenie o niekaralności
psycholog	mgr psychologii	standard progowy + 3 letnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą; oświadczenie o niekaralności
instruktor	wykształcenie wyższe licencjackie lub magisterskie z kwalifikacjami pedagogicznymi + specjalista w danej dziedzinie	mgr psychologii, pedagogiki, pedagogiki specjalnej, resocjalizacji i innych nauk społecznych + specjalista w danej dziedzinie
terapeuta	mgr psychologii, pedagogiki, pedagogiki specjalnej, resocjalizacji i innych nauk społecznych + ukończenie szkolenia lub studium lub studiów uprawniających do prowadzenia terapii, w tym terapii pedagogicznej	standard progowy + 3 letnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą;
pomocnik	wykształcenie średnie	mgr psychologii, pedagogiki, pedagogiki specjalnej, resocjalizacji i innych nauk społecznych
ilość osób zatrudnionych	co najmniej jedna osoba zatrudniona w ramach pełnego etatu	jedna osoba zatrudniona w ramach pełnego etatu na 14 dzieci zapisanych
ilość osób przebywających dziećmi	w każdej chwili na świetlicy na 10 dzieci powinna przypadać co najmniej 1. osoba kadry (zatrudniona lub wolontariusz)
WYMOGI CZASOWE:
godziny otwarcia	czynna co najmniej pięć dni w tygodniu, co najmniej trzy godzinny dziennie, w dni nauki szkolnej - popołudniami	czynna codziennie (także w dni wolne od szkoły i święta), co najmniej cztery godziny dziennie, w dni nauki szkolnej - popołudniami
WYMOGI ORGANIZACYJNE:
dokumentacja	- prowadzenie listy obecności, kwestionariuszy osobowych, pisemnej diagnozy sytuacji i potencjału dziecka, kart oceny postępowania i postępów dziecka
spotkania kadry w celu omówienia sytuacji dzieci	co najmniej raz w tygodniu	raz dziennie
WYMOGI PROGRAMOWE:
wyżywienie	co najmniej 1 posiłek dziennie	liczba posiłków dostosowana do czasu przebywania dzieci na świetlicy, w tym co najmniej 1 posiłek ciepły
jakość żywności	stosowanie „zdrowej żywności” tj. zgodnej z zasadami racjonalnego i zdrowego żywienia, dostosowanego do potrzeb i wieku dziecka
nauka	systematyczna pomoc w odrabianiu lekcji	standard progowy + zajęcia wyrównawczo-uzupełniajace
zajęcia specjalistyczne	- uzależnione od zdiagnozowanych potrzeb dziecka, - prowadzenie kółek zainteresowań, działań korekcyjnych i kompensacyjnych, edukacji prozdrowotnej, w tym profilaktyki uzależnień i agresji	standard progowy + prowadzenie terapii indywidualnej i grupowej, socjoterapii, logopedii, grup wsparcia, wdrażanie innowacyjnych projektów, korzystanie z nowoczesnych technologii (komputery, Internet, film, multimedia)
zajęcia dodatkowe	zajęcia poza lokalem świetlicy – spacery, wycieczki, turystyka, krajoznawstwo, rekreacja	Standard progowy + organizowanie letniego i zimowego wypoczynku (kolonie) + współpraca z ośrodkami akademickimi, instytucjami kultury i nauki, spotkania z ciekawymi ludźmi, prowadzenie innowacyjnych form aktywizacji i wspomagania
WYMOGI FINANSOWE:
odpłatność	uczestnictwo w zajęciach świetlicy jest nieodpłatne
koszt wyżywienia dziecka	3 zł	co najmniej 5 zł
koszt 1 pełnego etatu	średnia krajowa	Standard progowy + dodatek za kwalifikacje i staż pracy
koszt 1 godziny warsztatów (umowa-zlecenie, umowa o dzieło) - brutto	30 zł brutto	co najmniej 100 zł brutto
inne koszty	Zabezpieczenie środków na utrzymanie budynku, niezbędnego wyposażenia oraz realizowanie przyjętego standardu
środki własne w ofercie NGO	10% wartości kosztorysu	co najmniej 30% wartości kosztorysu
WYMOGI LOKALOWE:
ilość pomieszczeń	co najmniej 2, oddzielone od siebie, umożliwiające realizację programu, zajęć edukacyjnych i jedzenie posiłków; sanitariaty damskie i męskie	standard progowy + łazienki z prysznicami, oddzielna sala do rekreacji, teren zielony
powierzchnia pomieszczeń	łącznie co najmniej 2 m² na 1 dziecko
warunki pomieszczeń	- dostępność światła naturalnego - bezpieczne i higieniczne - estetyczne	standard progowy + dogodna dla dzieci lokalizacja świetlicy
wyposażenie pomieszczeń	- ławki i co najmniej 1 krzesło na 1 dziecko - materace, gry dydaktyczne i zabawki	standard progowy + multimedia

Grupa zwróciła uwagę na konieczność funkcjonowania świetlic w oparciu o regulamin, który zawierał będzie nie tylko standardowe zapisy, ale także humanistyczne odniesienie do pomocy w rozwiązywaniu problemów podopiecznych dzieci i ich rodzin.

Grupa uznała, iż edukacja społeczna to prowadzenie kursów, kursokonferencji, szkoleń, warsztatów, treningów, seminariów i konsultacji na tematy społeczne dla pracowników służb oświatowych, społecznych, biznesu oraz organizacji pozarządowych (w tym wolontariuszy).

Standardy ustalone przez grupę w wybranej sferze – edukacja społeczna:

Rodzaj standardu:	Standard progowy:	Standard dodatkowy:
WYMOGI KADROWE:
Koordynator projektu/szkolenia	- wykształcenie średnie - co najmniej jednoroczne doświadczenie w organizowaniu edukacji społecznej	standard progowy + wykształcenie wyższe
edukator	- wykształcenie wyższe - kwalifikacje edukatorskie, specjalistyczne	standard progowy + tytuły naukowe
trener	- wykształcenie wyższe - udokumentowane doświadczenie w przygotowaniu i prowadzeniu szkoleń	standard progowy + dodatkowe certyfikaty i oświadczenie o niekaralności
kotrener	Wykształcenie średnie (wolontariusz)	standard progowy + udokumentowane doświadczenie w przygotowaniu i prowadzeniu szkoleń; oświadczenie o niekaralności
Konsultant/poradnik	wykształcenie wyższe specjalistyczne	standard progowy + udokumentowane doświadczenie w danej dziedzinie
ilość osób	- formy otwarte: w zależności od możliwości organizacyjnych i lokalowych - formy aktywizujące (szkolenia, warsztaty, treningi): 15-20 osób w grupie szkoleniowej
WYMOGI CZASOWE:
Czas trwania	- popołudnia od godz. 15.00 lub dni wolne od pracy - maksymalnie 10 godzin szkoleniowych dziennie - formy otwarte: w zależności od potrzeb - formy aktywizujące: sesja 90 minut plus przerwa 15 min
WYMOGI DOTYCZĄCE ORGANIZACJI I INFRASTRUKTURY:
dokumentacja	- rejestracja uczestników - potwierdzenie uczestnictwa - prowadzenie listy obecności - program (cel, adresat, zawartość merytoryczna, forma z podziałem na moduły, prowadzący) - indywidualne materiały - zaświadczenie o udziale - ewaluacja	standard progowy + wersje elektroniczne, pakiety edukacyjne, publikacje
INNE
wyżywienie/catering	liczba posiłków dostosowana do czasu trwania projektu
WYMOGI FINANSOWE:
odpłatność	uczestnictwo w zajęciach jest nieodpłatne
koszt cateringu	3 zł/osoba za posiłek	5 zł/osoba za posiłek
koszt 1 godz. wykładu	60-100 zł brutto	standard progowy + dodatek za kwalifikacje i doświadczenie
koszt 1 godz. warsztatów	60-100 zł brutto	standard progowy + dodatek za kwalifikacje i doświadczenie
kotrener	do 50 % stawki trenerskiej
konsultant/poradnik	20 zł/godzinę brutto
środki własne w ofercie NGO	co najmniej 10% wartości kosztorysu	co najmniej 30% wartości kosztorysu
WYMOGI LOKALOWE:
zasoby lokalowe	możliwość wynajęcia sal i sprzętu	własny lokal z wyposażeniem i zapleczem
warunki pomieszczeń	- dostępność światła naturalnego - bezpieczne i higieniczne - estetyczne
wyposażenie	- co najmniej 1. krzesło na 1. osobę	standard progowy + multimedia

SPOTKANIE PLENARNE SIÓDME I ÓSME

CAŁOŚCI ZESPOŁU

Na przedostatnim i ostatnim posiedzeniu Międzysektorowego Zespołu ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych, które odbyły się w dniach: 29 listopada 2005 r. oraz 12 grudnia 2005 roku, ustalono iż kluczowym problemem jest wprowadzenie wypracowanych standardów oraz ich ewaluacja.

Zespół ustalił, iż Dokument Końcowy, po przeprowadzeniu wstępnej ewaluacji poprzez badania ekspertów – recenzentów, zostanie skierowany do organów administracji publicznej szczebla centralnego, wojewódzkiego, samorządowego oraz organizacji pozarządowych. W szczególności wybrane zostaną jednostki odpowiedzialne za zlecanie i realizowanie tych wybranych sfer pożytku publicznego, które były standaryzowane w niniejszym Dokumencie. Dokument będzie także upowszechniony w Internecie na stronie: www.csr.org.pl , a odsyłacz do Dokumentu zostanie – w miarę możliwości – umieszczony na stronach innych środowisk pozarządowych.

Zespół ocenił, iż wypracowane standardy mają charakter realistyczny, a nie idealistyczny oraz wyraził przekonanie, iż standardy na dość dużym poziomie ogólności są bardziej realne i ponadczasowe, niż standardy szczegółowe. Te ostatnie, w wielu sferach działalności pożytku publicznego, są bardzo trudne, lub wręcz niemożliwe, do opracowania i wdrożenia. Stąd też poszczególne grupy słusznie – zdaniem Zespołu – postanowiły dostosować sposób standaryzacji do wybranej sfery i realizowanego działania. Zwrócono uwagę, iż grupa 1. opracowywała standardy opisujące proces, grupa 2. standardy typu filtrującego, a grupa 3. standardy wskaźnikowe. Zespół nie widzi w tej różnorodności wady - nie da się bowiem opracować jednolitej skali dla różnych zadań. Jednocześnie Zespół wyraził ubolewanie z faktu ograniczonego włączenia się Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Łodzi w tworzenie standardów.

Zespół zdaje sobie sprawę z faktu, iż zastosowanie opracowanych standardów będzie miało miejsce dopiero w 2006 lub w 2007 roku. Przedstawiciele administracji publicznej zasiadający w Zespole, podjęli się próby zastosowania standardów do działań własnych urzędów. Osoby reprezentujące organizacje pozarządowe zadeklarowały powoływanie się na niniejsze standardy we własnych ofertach, np. organizacja prowadząca świetlicę może wpisać w druk wniosku informację: „nasza Świetlica realizuje standard dodatkowy realizacji usługi publicznej określony przez Międzysektorowy Zespół ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych”. Zespół zachęca organizacje pozarządowe do stosowania standardów w swojej pracy.

Jednocześnie Zespół zwraca się do wszystkich osób, które wykorzystają niniejszy Dokument i zastosują wypracowane standardy o przekazanie informacji zwrotnej do:

Centrum Służby Rodzinie, 93-162 Łódź, Broniewskiego 1a,

tel./fax (0-42) 682-20-22, csr@csr.org.pl

Serdecznie prosimy o przekazanie danych dotyczących pozytywnych i negatywnych skutków wprowadzania standaryzacji usług publicznych według niniejszego modelu. Jest to konieczne do ewaluacji i monitoringu standardów, w szczególności oceny w jakim stopniu niniejszy Dokument wzmocnił, a w jakim osłabił III Sektor, oraz czy środki publiczne zostały dzięki temu wydane w sposób bardziej racjonalny.

Z góry dziękujemy!

Zespół ustalił, iż w drugiej połowie 2006 roku odbędzie się spotkanie osób zainteresowanych; będzie ono miało na celu przeprowadzenie monitoringu zastosowania niniejszych standardów. Zdaniem Zespołu, administracja publiczna – odpowiedzialna za realizowanie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz współpracująca z III Sektorem – powinna zadbać o dalsze tworzenie standardów i ich praktyczną realizację. Korzystne byłoby kontynuowanie prac podobnego Zespołu w ramach następnych projektów.

Badania przeprowadzone dla Międzysektorowego Zespołu ds. Opracowania
Standardów Realizacji Usług Publicznych:

1. Ciszewski S., „Monitoring i ewaluacja standardów realizacji usług publicznych”,

2. Frątczak M., „Przykładowe standardy stosowane i postulowane przez administrację publiczną w zakresie pomocy społecznej”.

3. Kobierski K., „Przykładowe standardy stosowane i postulowane przez administrację publiczną w zakresie pomocy osobom niepełnosprawnym oraz edukacji, oświaty, nauki i wychowania”,

4. Osiński R., „Regulamin jako narzędzie standaryzacji usług publicznych”,

5. Reichel J., „Recenzja Dokumentu Końcowego opracowanego przez Międzysektorowy Zespół ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych,

6. Śliwerski B., „Recenzja projektu Dokumentu Końcowego Międzysektorowego Zespołu ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych”,

7. Wejcman Z., „Opinia na temat Dokumentu Końcowego Międzysektorowego Zespołu ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych”,

8. Wypych E., „Opinia na temat Dokumentu końcowego Międzysektorowego Zespołu ds. Opracowania Standardów Realizacji Usług Publicznych”.

Projekt był realizowany przez Centrum Służby Rodzinie w Łodzi i współfinansowany przez Ministerstwo Polityki Społecznej – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.