Centrum Służby Rodzinie - Łódź - Jak odliczyć darowizny dla organizacji pomagających Ukrainie od PIT? 

Jak odliczyć darowizny dla organizacji pomagających Ukrainie od PIT?

« wróć

 

19.04.2021, Fundacja Służby Rodzinie "Nadzieja"

 

 

 

 

 

PARTNER MERYTORYCZNY:

Kancelaria Adwokacko-Podatkowa
prof. dr hab. Henryka Dzwonkowskiego z siedzibą w Łodzi

 

Jak odliczyć darowizny dla organizacji pomagających Ukrainie od PIT? (w zgodzie z Polskim Ładem i specustawą o pomocy Ukrainie)


Tragedia w Ukrainie obudziła w nas olbrzymie pokłady dobra. Chyba wszyscy w jakiś sposób włączyliśmy się w pomoc ofiarom wojny – mimo wielu naszych codziennych obowiązków. Obecnie jednym z tych obowiązków jest rozliczenie PIT. Może nasunąć się pytanie: czy państwo polskie oferuje jakieś ulgi podatkowe z tytułu przekazania darów na rzecz Ukraińców?

Szanujemy Twój czas i nie lubimy clickbaitów, dlatego w pierwszej kolejności sprawdź, czy ten tekst jest dla Ciebie:

 

1. Jeśli zrobiłeś(-aś) przelew w związku z wojną w Ukrainie bądź przekazałeś(-aś) dary rzeczowe dla uchodźców, np. do fundacji, stowarzyszenia czy organizacji kościelnej – to ten tekst jest pisany głównie z myślą o Tobie. W tym artykule zajmiemy się bowiem popularnymi ulgami w PIT dla osób fizycznych, które przekazały w darowiźnie pieniądze lub rzeczy dla organizacji pomagających Ukrainie. Zilustrujemy te ulgi konkretnymi przykładami. Jeśli pomagałeś(-aś) w inny sposób – jako osoba, firma czy instytucja – „jeszcze nie wszystko stracone”. Pod koniec tekstu wskażemy kilka innych przywilejów podatkowych (zwłaszcza tych wprowadzonych przez specustawę dot. pomocy Ukrainie), które być może Cię dotyczą. Kliknij tutaj, by od razu przejść do tego fragmentu.

 

2. Zgodnie z polskim prawem podatkowym co do zasady możesz odliczać tylko te darowizny, które przekazałeś(-aś) w minionym roku. Wojna w Ukrainie rozpoczęła się w 2022 r. Zatem darowizny na rzecz wsparcia Ukrainy będziesz mógł/mogła odliczyć od PIT dopiero  w przyszłym roku. Poniższy tekst omawia więc formalności, o które trzeba zadbać  już teraz, by skutecznie skorzystać z ulgi za rok.

 

(z kolei jeśli interesuje Cię odliczanie darowizn na pożytek publiczny w bieżącym sezonie rozliczeń PIT – czyli odliczanie w 2022 r. darowizn dokonanych w 2021 r. – możesz przeczytać nasz kompleksowy artykuł na ten temat tutaj)

 

 

Dwie przydatne ulgi

Polskie przepisy podatkowe oferują osobom fizycznym (czyli „zwykłym”, „prywatnym” osobom fizycznym, tj. nieprowadzącym działalności gospodarczej) siedem ulg z tytułu przekazywania darowizn. Przybliżymy dwie z nich – te, które prawdopodobnie obejmą najczęstsze przypadki wspierania Ukrainy. Będą to: 

 

a. ulga z tytułu przekazania darowizn na cele działalności pożytku publicznego

(art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a z  dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych)

 

oraz

 

b. ulga z tytułu przekazania darowizn na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą.

(art. 55 ust. 7 z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, wraz z analogicznymi przepisami zawartymi w ustawach regulujących stosunek Państwa do 10 innych Kościołów).

 

Dla uproszczenia, tę pierwszą będziemy nazywać „ulgą na pożytek”, a tę drugą „ulgą kościelną”. Obie funkcjonują w przepisach od lat i obie mogą być z powodzeniem wykorzystane do odliczeń wsparcia na rzecz Ukrainy. Obie działają na podobnych zasadach, ale i też różnią się od siebie. Najważniejsza różnica między nimi sprowadza się do tego, że „ulga kościelna” pozwala na odliczanie darowizn bez kwotowych ograniczeń (co jest bardzo korzystne dla podatnika), ale za to wymaga zgromadzenia dodatkowych dokumentów; z kolei „ulga na pożytek” ma limit (w wysokości 6% rocznego dochodu), ale jest mniej sformalizowana. Czy korzystanie z takich ulg jest w ogóle warte zachodu? Naszym zdaniem tak. W zależności od tego, ile zarabiasz, ile darowizn przekazałeś(-aś) i ile darowizn odliczysz, możesz w ten sposób zyskać kilkadziesiąt albo nawet i kilkaset złotych w skali roku.

 

 

Jak skorzystać z „ulgi na pożytek” i „ulgi kościelnej” – 5 najważniejszych kroków

Poniższy skrót zasad będzie przydatny zarówno dla osób, które już przekazały darowizny (i chcą sprawdzić, czy da się je odliczyć), jak i dla osób, które planują przekazać darowizny w przyszłości (i chcą się upewnić, co zrobić, by je odliczyć skutecznie) [1]. Omówimy typowe przypadki; linki do pełnej informacji prawnej podamy w dalszej części tekstu.

1. Sprawdź, KTO może odliczyć

Omawiane ulgi są dostępne dla Ciebie, jeśli rozliczasz się na formularzach PIT-37, PIT-28 albo PIT-36 lub jesteś emerytem(-tką)/rencistą(-tką). 

 

Przypomnijmy, że:

  • PIT-28 jest przeznaczony dla tzw. ryczałtowców;
  • PIT-36 jest przeznaczony dla przedsiębiorców rozliczających się wg skali podatkowej oraz innych osób rozliczających się bez pośrednictwa płatnika; czyli np. dla osób pracujących za granicą lub otrzymujących świadczenia emerytalne z zagranicy;
  • PIT-37 jest przeznaczony dla osób zatrudnionych na umowę o pracę, zlecenie czy dzieło, a także emerytów i rencistów – czyli podatników rozliczających się za pośrednictwem tzw. płatnika.

 

2. Sprawdź, CO można odliczyć

W ramach omawianych ulg można odliczyć darowizny:

  • pieniężne (przekazanych w postaci przelewu bankowego, przekazu pocztowego, transferu z karty płatniczej, z BLIKa; ale – uwaga – nie w postaci gotówki) lub
  • rzeczowe (np. żywność, środki czystości, nowa lub używana odzież itp.).

Powyższe punkty (1) i (2) w identycznym stopniu dotyczą obu omawianych ulg. Natomiast poniższe punkty – czyli (3), (4) i (5) – dotyczą już tego, co te ulgi różni.

 

3. Sprawdź, KOMU można przekazać darowizny podlegające odliczeniu
  1. Jeśli przekazałeś(-aś) darowiznę na rzecz stowarzyszenia czy fundacji pomagającej Ukraińcom – wówczas będziesz mógł/mogła odliczyć darowiznę w ramach „ulgi na pożytek”.
  2. Jeśli z kolei przekazałeś darowiznę na rzecz parafii, Caritas czy innej tzw. kościelnej osoby prawnej – wówczas będziesz mógł/mogła odliczyć darowiznę w ramach „ulgi kościelnej”.

 

W praktyce to, której organizacji przekażesz darowiznę –  czyli (a) czy (b) z wyżej wymienionych – będzie determinować, z którego rodzaju ulgi – „na pożytek” czy „kościelnej” – będziesz mógł/mogła skorzystać.

 

Niektóre organizacje nie mają w nazwie wyżej wskazanych określeń jak „fundacja” czy „kościelna osoba prawna”. Jak zatem sprawdzić status organizacji społecznej, którą wsparliśmy? Najlepiej kontaktując się z daną organizacją. Powinna ona być w stanie jednoznacznie wykazać za pomocą odpowiednich dokumentów, że ma taki a nie inny status (w zależności od organizacji takim dokumentem może być np. odpis z Krajowego Rejestru Sądowego czy dekret powołujący daną organizację).

 

Jak wynika z powyższego, odliczeniu nie będą podlegać dary przekazane bezpośrednio osobom fizycznym (czyli bezpośrednio obywatelom Ukrainy).

 

Krąg organizacji, którym można przekazać darowizny w ramach odliczenia, jest szeroki. Powyżej wskazujemy jedynie typowe przykłady. Z ustawowym katalogiem organizacji podlegających zwolnieniu możesz zapoznać się na następujących stronach www: 

 

  1. w przypadku „ulgi na pożytek” – w naszej informacji tutaj;
  2. w przypadku „ulgi kościelnej” – katalog organizacji podlegających tej uldze jest zawarty w ustawach regulujących stosunek danego Kościoła do państwa (spis tych ustaw jest na rządowej stronie tutaj; z kolei z tekstami poszczególnych ustawy możesz zapoznać się tutaj). W praktyce dokładne określenie tego, które organizacje kościelne mieszczą się w tej uldze, a które nie, może być skomplikowane – dlatego przybliżamy to w osobnej informacji tutaj.

 

4. Sprawdź, na jaki CEL można odliczyć
  1. By skorzystać z „ulgi na pożytek”, cel przekazanej darowizny musi mieścić się w ustawowym pojęciu „działalności pożytku publicznego”. W przypadku wsparcia Ukrainy w grę będą wchodzić elementy tego pojęcia takie jak: pomoc ofiarom [...] konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą; działalność na rzecz integracji cudzoziemców; działalność na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych [...]; obronność państwa i działalności Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
  2. By skorzystać z „ulgi kościelnej”, cel przekazanej darowizny musi mieścić się w ustawowym pojęciu „kościelnej działalności charytatywno-opiekuńczej”. W przypadku wsparcia Ukrainy w grę będą wchodzić elementy tego pojęcia takie jak (podajemy na przykładzie ustawy dot. Kościoła katolickiego): organizowanie pomocy ofiarom wojennym, znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom [...] przekazywanie za granicę pomocy [...] osobom znajdującym się w szczególnej potrzebie.

     

W obu przypadkach z dokumentu regulującego działanie obdarowanej organizacji (np. z jej Statutu) musi jednoznacznie wynikać, że prowadzi ona ww. działalność. Skontaktuj się z obdarowaną organizacją, by to ustalić.

 

5. Sprawdź, o jakie DOKUMENTY należy zadbać, by móc odliczyć darowiznę

Zarówno w przypadku „ulgi na pożytek”, jak i „ulgi kościelnej” wszystko zależy od tego, czy przedmiotem darowizny są pieniądze, czy rzeczy. Najczęściej w grę będą wchodzić takie dokumenty jak: potwierdzenie przelewu (w przypadku daru pieniężnego) czy faktura lub krótka pisemna umowa darowizny z obdarowaną organizacją (w przypadku darowania rzeczy).

 

To, jakie dokumenty musisz skompletować, by w danym przypadku skorzystać z ulgi, szczegółowo omówiliśmy tutaj – koniecznie zapoznaj się z tą informacją (link otwiera się w osobnej karcie przeglądarki internetowej). Posiadanie odpowiednich dokumentów to kluczowy warunek odliczenia. Jednocześnie w przypadku „ulgi kościelnej” mają zastosowanie dwie dodatkowe zasady:

  • Uzyskaj od obdarowanej organizacji sprawozdanie o przeznaczeniu Twojej darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą (na uzyskanie tego sprawozdania masz dwa lata od dnia przekazania darowizny).
  • W przypadku darowizn pieniężnych: w tytule przelewu/przekazu pocztowego wpisz nie darowizna na działalność pożytku publicznego, ale darowizna na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą [i tu, jeśli chcesz, ewentualnie możesz wpisać konkretny cel darowizny, np. wsparcie dla Ukrainy] oraz uzyskaj od obdarowanej organizacji pokwitowanie odbioru darowizny (najlepiej uzyskać ten dokument jak najszybciej).

 

By uzyskać wymagane dokumenty od obdarowanej organizacji, skontaktuj się z nią. Nie musisz ich dołączać do formularzy PIT. Po prostu przechowuj je w bezpiecznym miejscu przez 5 lat na wypadek, gdyby Urząd Skarbowy chciał je sprawdzić (te 5 lat liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku). Oczywiście już przy samym odliczaniu darowizny (czyli za rok), niezbędne będzie odpowiednie wypełnienie stosownych formularzy PIT, w szczególności formularza PIT/O.

 

Tu warto zaznaczyć, że braki w sprawozdaniu o przeznaczeniu darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, stanowią jeden z najczęstszych powodów kwestionowania odliczenia darowizn przez urzędy skarbowe. W praktyce niekiedy można spotkać się z niemal jednozdaniowym oświadczeniem, że taka a taka darowizna została przeznaczona na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą. Dla tego typu sprawozdania – to za mało! Zgodnie z orzecznictwem sądów: „(…) informacje wynikające [ze sprawozdania ­– przypis PK] winny być na tyle dokładne, konkretne i sprawdzalne, aby na ich podstawie można było zweryfikować, ustalić i ocenić, że w rzeczywistości sprawozdaje ono przeznaczenie darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą,” (wyrok NSA z dnia 10.11.2017, II FSK 2906/15); „Poprawne sprawozdanie stanowi relację z faktycznego rozdysponowania (wydatkowania) kwoty darowizny na określone cele, a nie ogólne wskazanie celów (…) Zastrzec tutaj jedynie należy, że nie zawsze jest tutaj konieczne i możliwe wskazanie konkretnych osób z imienia i nazwiska, ale konieczne jest wskazanie takich okoliczności, z których niewątpliwie będzie wynikało, że na rzecz określonej osoby/grupy osób w określonym czasie i miejscu w podanym wymiarze dane świadczenie o charakterze charytatywno - opiekuńczym rzeczywiście było przekazane (wyrok NSA z dnia 15.05.2019, II FSK 1836/17). Ponadto, należy pamiętać, że najlepiej, by sprawozdanie było opatrzone datą jego sporządzenia oraz datą jego otrzymania przez darczyńcę (por. wyrok NSA z dnia 31.08.2017, II FSK 2117/15). Jeśli uzyskane od organizacji sprawozdanie nie odpowiada powyższym wymogom, skontaktuj się z nią i poproś o uzupełnienie go [2].

 

 

 

7 przykładów

By lepiej zrozumieć powyższe zasady, przyjrzyjmy się kilku konkretnym darowiznom i sprawdźmy, czy będzie można je odliczyć.

 

  • Wpłaciłam przez Internet na zbiórkę prowadzoną przez Fundację Służby Rodzinie „Nadzieja” na rzecz samotnych matek i dzieci z Ukrainy na portalu siepomaga.pl. Czy mogę odliczyć taką darowiznę?

TAK. W tym wypadku możesz śmiało skorzystać z „ulgi na pożytek”. Pamiętaj tylko, by skompletować stosowne dokumenty potwierdzające przekazanie darowizny (szczegóły w punkcie 5 powyżej, czyli Sprawdź, o jakie DOKUMENTY należy zadbać, by móc odliczyć darowiznę).

 

  • Chcę przekazać punktowi recepcyjnemu prowadzonemu przez Centrum Służby Rodzinie w Łodzi żywność i odzież dla uchodźców. Czy będę mogła odliczyć taką darowiznę?

TAK. Centrum Służby Rodzinie jest kościelną osobą prawną, możesz więc śmiało skorzystać z „ulgi kościelnej”. W pierwszej kolejności zachęcamy Cię, by upewnić się pod numerem 607 131 131, jakie jest aktualne zapotrzebowanie na dary u nas. Jeśli okaże się, że masz coś, co jest teraz potrzebne – i chcesz to w przyszłości odliczyć – zgłoś personelowi Centrum chęć odliczenia (np. mailem na csr@csr.org.pl). Wówczas łatwiej będzie skompletować stosowne dokumenty potrzebne Ci do skorzystania z ulgi (szczegóły w punkcie 5 powyżej, czyli Sprawdź, o jakie DOKUMENTY należy zadbać, by móc odliczyć darowiznę).

 

  • Kupiłam trochę słodyczy, kosmetyków dla dzieci i kilka pluszaków. Przekazałam je organizacji pożytku publicznego – dla dzieciaków z Ukrainy. Zrobiłam to z dobrego serca, więc nie myślałam o dokumentowaniu tej darowizny. Czy mam jeszcze szansę na odliczenie jej?

TAK. W niektórych przypadkach stosowne dokumenty można uzupełnić po czasie. Zwłaszcza, jeśli pamiętasz, co i kiedy przekazałeś(-aś), masz paragon z zakupu itd. Zgłoś się do obdarowanej organizacji. Wówczas będzie można ustalić, co da się zrobić.

 

  • Przekazałem znajomej organizacji społecznej zestaw opatrunków dla żołnierzy ukraińskich. Czy będę mógł odliczyć taką darowiznę?

TAK, to bowiem działanie na rzecz ratowania życia i zdrowia. „Ulga na pożytek” znajdzie tu zastosowanie [3].

 

Przy okazji, jeśli ktoś planuje przekazać leki dla Ukraińców, warto podkreślić, że leki przeterminowane, niewłaściwie przechowywane i transportowane mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Dlatego tuż po wybuchu wojny Ministerstwo Zdrowia wraz z Głównym Inspektorem Farmaceutycznym wydało apel o rezygnację z indywidualnych zbiórek leków dla walczącej Ukrainy na rzecz akcji organizowanych przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych, która współpracuje w tym zakresie z Ambasadą Ukrainy w Polsce i UE.

 

  • Zrobiłem przelew na zbiórkę ukraińskiego banku centralnego na rzecz sił zbrojnych Ukrainy. Czy mogę odliczyć taką darowiznę?

W obecnym stanie prawnym NIE, gdyż polskie przepisy umożliwiają odliczanie darowizn na pożytek publiczny przez prywatne osoby fizyczne jedynie na rzecz organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego w Unii Europejskiej lub Europejskim Obszarze Gospodarczym, a Ukraina nie jest jeszcze w EU ani w EOG. Nie można jednak wykluczyć, że prawo polskie w tym zakresie się zmieni.

 

  • Przekazałem w gotówce trochę pieniędzy pewnej ukraińskiej rodzinie. Czy będę mógł odliczyć taką darowiznę?

W obecnym stanie prawnym NIE. Omawiane tu ulgi nie umożliwiają odliczeń darowizn gotówkowych oraz darowizn przekazanych innym podmiotom niż wskazanym w ustawie organizacjom społecznym i kościelnym.

 

  • Pewna lecznica dla zwierząt niezwiązana z żadną organizacją ogłosiła na Facebook’u zbiórkę dla psiaków uchodźców. Kupiłam w sklepie zoologicznym kilka rzeczy i wysłałam je kurierem na adres lecznicy. Czy mogę odliczyć taką darowiznę?

W obecnym stanie prawnym NIE. Co prawda wsparcie zwierząt mieści się w pojęciu działalności pożytku publicznego, jednak omawiane tu ulgi umożliwiają odliczanie darowizn przekazanych jedynie na rzecz określonych organizacji społecznych i kościelnych (a lecznica w omawianym przykładzie nie jest taką organizacją).

 

 

 

Dalsze informacje o „uldze na pożytek” i „uldze kościelnej”

Powyżej zaprezentowaliśmy najważniejsze zasady odliczeń na typowych przykładach. Więcej informacji możesz znaleźć poniżej (zapoznaj się z nimi przed dokonaniem odliczenia):

 

  1. Jeśli chodzi o „ulgę na pożytek” – m.in. we współpracy z renomowaną Kancelarią Adwokacko-Podatkową prof. dra hab. Henryka Dzwonkowskiego przygotowaliśmy największą w polskim Internecie bazę odpowiedzi na często zadawane pytania w sprawie tego odliczenia. Jest ona dostępna tutaj.
  2. Jeśli chodzi o „ulgę kościelną” – bliższe informacje nt. tej ulgi możesz znaleźć na rządowym portalu podatki.gov.pl tutaj oraz w broszurze administracji skarbowej tutaj.

 

W obu przypadkach pomocą może być dla Ciebie również program do rozliczania PIT. Przykładowo, ten udostępniany co roku przez nas, posiada kreator rozliczeń PIT, co znaczy, że nie musisz mieć szczegółowej wiedzy o podatkach. Program zada Ci kilka pytań i na tej podstawie stworzy Twoje zeznanie podatkowe. Pomoże Ci zarówno odliczyć Twoje darowizny, jak i łatwo przekazać 1%. Co prawda, jak pamiętamy, darowizny na Ukrainę będziemy rozliczać dopiero za rok; jeśli jednak szukasz narzędzia do szybkiego i bezpiecznego rozliczenia się w tym roku – to poniższy program będzie świetnym rozwiązaniem. Jest darmowy. Możesz z niego śmiało korzystać. 

 Współfinansujemy Punkt Recepcyjny dla uchodźców w Łodzi, wspieramy samotne matki z Ukrainy i z Polski.

Przekaż swój 1% podatku dla naszych Podopiecznych. Możesz to zrobić już teraz dzięki darmowemu programowi do PIT:

 

    

 

Program do PIT został współfinansowany dla Ciebie
ze środków finansowych pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych.
Program nie umożliwia swobodnego wyboru i przekazania 1% podatku dochodowego od
osób fizycznych wybranej organizacji pożytku publicznego. Korzystając z niego wspierasz
wyłącznie Fundację Służby Rodzinie "Nadzieja". Jeśli chcesz wesprzeć inną organizację
pożytku publicznego, skorzystaj z innej wersji programu e-pity .
 
“Program e-pity Copyright 2021-2022 e-file sp. z o.o. sp. k.” 

Inne preferencje finansowe dla osób pomagających Ukrainie

Polacy wspierali i wspierają Ukraińców na niezliczoną ilość sposobów: jedni jeździli na granicę, inni przekazywali rzeczy na rozmaite zbiórki, wiele rodzin otworzyło drzwi swoich domów dla osób w kryzysie uchodźczym itd. W pomoc włączyli się zarówno zwykli ludzie, jak i organizacje społeczne, zarówno władze publiczne, jak i firmy. Skala wsparcia jest ogromna. Szczegółowe omówienie wszystkich przypadków w jednym tekście byłoby niemożliwe. Dlatego powyżej przybliżyliśmy jedynie dwie typowe ulgi PIT związane z przekazywaniem darowizn, czyli ulgę na cele działalności pożytku publicznego oraz ulgę na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą.

 

Jednak państwo polskie oferuje także inne preferencje dla inicjatyw wpierających Ukraińców, np.:

  • dopłata w wysokości minimum 40 zł na uchodźcę dziennie dla osób czy instytucji, które przyjęły obywateli Ukrainy pod swój dach (ponadto, od tej dopłaty nie trzeba będzie płacić podatku PIT ani CIT),
  • uprawnienie dla przedsiębiorców do ujęcia w kosztach uzyskania przychodu wydatków na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom wojny,
  • zerowy VAT dla nieodpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług na cele związane pomocą ofiarom wojny.

Preferencje dotyczą zarówno zwykłych osób, jak i firm; dotyczą podatków PIT, CIT czy VAT, ale również i cła. Więcej o tych rozwiązaniach można przeczytać w rządowym serwisie podatki.gov.pl/ukraina/ oraz na stronie biznes.gov.pl tutaj (jeśli oficjalne informacje podatkowe kojarzą się Czytelnikowi wyłącznie z wielostronicowymi broszurami pisanymi zupełnie niezrozumiałym językiem, odwiedzenie tych stron może okazać się miłym zaskoczeniem – w moim odczuciu na przestrzeni ostatniej dekady wiele zmieniło się na plus, jeśli chodzi przejrzystość prezentacji informacji podatkowych dla obywatela).

 

 

Podsumowanie

Niniejszy tekst był próbą udzielenia odpowiedzi na jedno pytanie: co zrobić już teraz, by móc za rok odliczyć od PIT przynajmniej niektóre darowizny na rzecz organizacji wspierających Ukrainę? W uproszczeniu ta odpowiedź jest następująca: dowiedz się, które darowizny można odliczać i już teraz skompletuj wymagane dokumenty potwierdzające przekazanie darowizny.

 

Na koniec chcemy poczynić dwie ważne uwagi.

  • Po pierwsze, zdecydowana większość z nas będzie mogła odliczyć darowizny na rzecz wsparcia Ukrainy dopiero za rok. W tym czasie przepisy podatkowe mogą się zmienić. Dlatego gdy przyjdzie pora rozliczeń z fiskusem koniecznie zapoznaj się z aktualnymi informacjami administracji skarbowej (np. z oficjalnych broszur: pamiętaj, że postępując zgodnie z zawartymi w nich wskazówkach możesz czuć się szczególnie bezpiecznie – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem: „Sprawy darczyńców, którzy niesłusznie odpisali darowizny od podatku, kierując się przy rozliczeniu rocznym błędnymi zapisami w broszurze Ministerstwa Finansów, powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika”, wyrok NSA z dnia 22.01.2016 r., II FSK 2775/13).
  • Po drugie, nasz tekst to jedynie skrót najważniejszych informacji. Twoja indywidualna sytuacja jako podatnika może różnić się od naszych ogólnych wskazówek. Urzędy Skarbowe mogą przyjąć inne stanowisko niż to zaprezentowane w niniejszym tekście. Dlatego nie powinieneś(-aś) traktować tego opracowania jako doradztwa podatkowego czy prawnego. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości podatkowe, przed złożeniem zeznania koniecznie skonsultuj się z uprawnionym specjalistą: doradcą podatkowym, radcą prawnym czy adwokatem lub po prostu skontaktuj się z Krajową Informacją Skarbową tutaj.

 

Jest jasne, że pomoc dla Ukraińców była i jest odruchem serca. Nikt nie myślał o podatkach. Jednak w okresie rozliczeń z fiskusem warto poznać możliwości, które oferują nam przepisy. Zwłaszcza, że dzięki nim będzie można zyskać kilkadziesiąt albo nawet i kilkaset złotych w skali roku. Wystarczy tylko zadbać o odpowiednie dokumenty. 

 

 Partnerem merytorycznym opracowania wskazówek podatkowych dla Darczyńców jest

Kancelaria Adwokacko-Podatkowa prof. dr hab. Henryka Dzwonkowskiego z siedzibą w Łodzi.

 

Niniejsza publikacja ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi elementu usługi doradztwa podatkowego i prawnego. Podjęcie decyzji o wyborze określonego sposobu rozliczeń podatkowych, dokonaniu działań restrukturyzacyjnych czy innych czynności prawnych, transakcji lub uzgodnień powinno być poparte analizą i rekomendacjami podmiotu uprawnionego do świadczenia usług doradztwa podatkowego na podstawie przedstawionych dokumentów w indywidualnej sprawie danego podatnika.

 

 

 

 

 

P i o t r   K a c z m a r e k

analityk i prawnik Fundacji Służby Rodzinie "Nadzieja",

od 13 lat zajmuje się prawem regulującym dobroczynność w Polsce,

wykładowca praw pacjenta w szkole rodzenia założonej przez Prof. W. Fijałkowskiego w Łodzi,

szkolił się m.in. na kursach oferowanych online przez Stanford University oraz Yale University.

 

 

 Jeśli masz jakieś pytania do autora tekstu,

pisz śmiało: kaczmarek@csr.org.pl :)

 

Wsparcie w zakresie korekty tekstu:

Zuzanna Pawlak-Lodzińska

 

 Współfinansujemy Punkt Recepcyjny dla uchodźców w Łodzi, wspieramy samotne matki z Ukrainy i z Polski.

Przekaż swój 1% podatku dla naszych Podopiecznych. Możesz to zrobić już teraz dzięki darmowemu programowi do PIT:

 

    

 

Program do PIT został współfinansowany dla Ciebie
ze środków finansowych pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych.
Program nie umożliwia swobodnego wyboru i przekazania 1% podatku dochodowego od
osób fizycznych wybranej organizacji pożytku publicznego. Korzystając z niego wspierasz
wyłącznie Fundację Służby Rodzinie "Nadzieja". Jeśli chcesz wesprzeć inną organizację
pożytku publicznego, skorzystaj z innej wersji programu e-pity .
 
“Program e-pity Copyright 2021-2022 e-file sp. z o.o. sp. k.”

 

 

 

 

Autor składa serdeczne podziękowania: 

  • Kancelarii Adwokacko-Podatkowej prof. dr. hab. Henryka Dzwonkowskiego z siedzibą w Łodzi, która pro bono zechciała zostać Partnerem Merytorycznym opracowania wskazówek podatkowych dla Darczyńców;
  • w szczególności Pani Jagodzie Kondratowskiej-Muszyńskiej, doradczyni podatkowej z ww. Kancelarii – za nieocenioną konsultację merytoryczną, wrażliwość na los potrzebujących i profesjonalizm;
  • Panu Przemysławowi Karwowskiemu, biegłem rewidentowi, prezesowi firmy audytorskiej Perfectum Audit – za przesłanie pro bono na potrzeby niniejszego tekstu przydatnych wskazówek ws. "ulgi kościelnej" w przypadku jednostek kościelnych osób prawnych;
  • wszystkim osobom, które zgłosiły bardzo cenne uwagi do niniejszego artykułu, w szczególności: Kasi Bednarskiej oraz Agnieszce Roczek-Sieradzan. 

 

 

 

 

Przypisy i dodatkowe informacje:


[1] W tym miejscu chyba warto uspokoić Czytelnika, że jeśli okaże się, iż dana darowizna nie będzie mogła być odliczona, nie znaczy to, że nie można jej przekazać. To dwie różne kwestie. W niniejszym artykule zajmujemy się wyłącznie kwestią zasad odliczeń; kwestia legalności obrotu danymi rzeczami (w tym przekazywania określonych darowizn), obrotu który może być reglamentowany przez prawo w pewnych okolicznościach – jest poza zakresem niniejszego tekstu. [powrót do góry]

 

 

Organizacjami, na rzecz których można dokonywać darowizn, podlegających odliczeniu w ramach "ulgi na pożytek", są:

 

  1. organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,

 

Art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego brzmią następująco:

 

2.Organizacjami pozarządowymi są:

1)  niebędące  jednostkami  sektora  finansów  publicznych  w rozumieniu  ustawy z dnia  27 sierpnia  2009r.  o finansach  publicznych  lub  przedsiębiorstwami, instytutami  badawczymi,  bankami  i spółkami  prawa  handlowego  będącymi państwowymi lub samorządowymi osobami prawnymi,

2) niedziałające w celu osiągnięcia zysku

– osoby  prawne  lub  jednostki  organizacyjne  nieposiadające  osobowości  prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia, zastrzeżeniem ust.4

3.Działalność pożytku publicznego może być prowadzona także przez:

1) osoby  prawne  i jednostki  organizacyjne  działające  na  podstawie  przepisów o stosunku  Państwa  do  Kościoła  Katolickiego  w Rzeczypospolitej  Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach  wolności  sumienia  i wyznania,  jeżeli  ich  cele  statutowe  obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego;

2) stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego;

3) spółdzielnie socjalne;

4) spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2010r.  o sporcie  (Dz.U.z 2019  r.  poz.  1468,  1495  i  2251), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych  oraz  nie  przeznaczają  zysku do  podziału  między  swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników

 

W tym kontekście, przytoczmy również art. 3 ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego brzmią następująco:

 

4.Przepisów działu II nie stosuje się do:

1) partii politycznych;

1a) europejskich partii politycznych;

2) związków zawodowych i organizacji pracodawców;

3) samorządów zawodowych;

4) (uchylony)

5) fundacji utworzonych przez partie polityczne;

5a) europejskich fundacji politycznych.

6) (uchylony)

 

Nie jest konieczne, by organizacja posiadała status Organizacji Pożytku Publicznego; wystarczy, że prowadzi działalność pożytku publicznego.

 

lub

 

  1. równoważne organizacje określone w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzące działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych.

Powyższa informacja o organizacjach pochodzi z naszej bazy odpowiedzi na często zadawane pytania w sprawie "ulgi na pożytek". To największa tego typu baza w polskim Internecie. Jest ona dostępna tutaj.

 

[powrót do góry]

 

 

 

Jak ustalić katalog organizacji podlegających „uldze kościelnej”?

 

1. Przepisy regulujące „ulgę kościelną” stanowią, że ulga ta dotyczy tzw. kościelnych osób prawnych. Co to za podmioty? Przykładowo, w Kościele katolickim, taki status mają m.in. parafie, archidiecezje, diecezjalne Caritas czy Katolicki Uniwersytet Lubelski – jeśli przekazałeś(-aś) darowiznę na rzecz tych podmiotów, możesz skorzystać z „ulgi kościelnej” (oczywiście przy zachowaniu wszystkich pozostałych warunków tej ulgi). To, które kościelne podmioty mają status kościelnej osoby prawnej, wynika z ustaw regulujących stosunek danego Kościoła do państwa; jak już wspomniano wyżej, spis tych ustaw jest na rządowej stronie tutaj; z kolei z treścią poszczególnych ustaw możesz zapoznać się tutaj).

 

2. Kościelne osoby prawne mają różną strukturę. Niektóre posiadają jednostki np. w postaci kościelnych wydawnictw, zakładów charytatywno-opiekuńczych czy szkół (zob. np. art. 12 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej). Czy „ulga kościelna” dotyczy także tych jednostek? Wypowiedzi w tej kwestii są różne. Dlatego poprosiliśmy o opinię eksperta od rachunkowości kościołów, Pana Przemysława Karwowskiego, biegłego rewidenta, prezesa firmy audytorskiej Perfectum Audit:

 

W mojej ocenie nie ma przeszkód, aby darowiznę otrzymała kościelna osoba prawna, w tym jej jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, ale niewyodrębniona podatkowo na podstawie art. 55 ust. 8 ustawy [kościelnej]. W takiej bowiem sytuacji zarówno od strony prawnej jak i podatkowej beneficjentem darowizny jest kościelna osoba prawna.

 

Jednak w sytuacji, gdy darowiznę otrzymuje jednostka organizacyjna kościelnej osoby prawnej, wyodrębniona podatkowo na podstawie art. 55, ust 8 ustawy [kościelnej], to od strony podatkowej organy skarbowe na gruncie ustawy o podatku PIT nie traktują tych jednostek jako kościelne osoby prawne. Decyzją administracyjną powstaje wtedy odrębny byt podatkowy. Zatem od strony prawnej darowizna jest dla kościelnej osoby prawnej, ale już nie od strony podatkowej, dlatego że trafia do odrębnego od kościelnej osoby prawnej – podatnika.

 

Przykładowo: w piśmie z dnia 20 czerwca 2018 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (0111-KDIB1-2.4010.152.2018.2.MM) stwierdził m. in:

 

"Brzmienie wskazanych wyżej przepisów wskazuje jednoznacznie, iż będące przedmiotem wątpliwości Wnioskodawcy zwolnienie dotyczyć może jedynie kościelnych osób prawnych. W przedstawionym zdarzeniu przyszłym to Caritas diecezji jest kościelną osobą prawną (art. 7 ust. 2 [ustawy kościelnej]). Centrum zaś, choć uznane decyzją dyrektora izby administracji skarbowej za odrębnego podatnika podatku dochodowego od osób prawnych, jest kościelną jednostką organizacyjną działającą jedynie w ramach kościelnej osoby prawnej – Caritas diecezji, nie jest zatem kościelną osobą prawną. Centrum nie jest więc adresatem normy wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4a lit. a ustawy CIT, w związku z czym nie może być objęte przedmiotowym zwolnieniem."

 

Powyższa wykładnia pojawia się w wielu podobnych interpretacjach i choć dotyczy ona CIT, to niewykluczone, że organy skarbowe mogą ją rozciągnąć na kwestie związane z przekazywaniem darowizn przez osoby fizyczne, dlatego ryzyko w tym przypadku oceniam jako średnie.

 

Oczywiście powyższe nie wyklucza możliwości odliczania darowizn przekazywanych na rzecz jednostek organizacyjnych kościelnych osób prawnych w sytuacji, gdy posiadają one status pożytku publicznego, ale wówczas podstawa prawna i limity są inne.

 

14.04.2022

Przemysław Karwowski,

biegły rewident

 

 

 

Innymi słowy, zdaniem naszego eksperta, to czy dana jednostka kościelnej osoby prawnej będzie mogła być objęta „ulgą kościelną”, zależy od tego, czy jednostka ta została podatkowo wyodrębniona na podstawie art. 55 ust. 8 ustawy kościelnej – jeśli nie została wyodrębniona, podlega uldze; jeśli została wyodrębniona – nie podlega uldze (dla pełni obrazu trzeba odnotować, że niektórzy mają w tej kwestii odmienne zdanie ­– zob. np. tutaj i, zdaje się, tutaj).

 

3. Podsumowując, w świetle opinii naszego eksperta, katalog organizacji podlegających „uldze kościelnej” w przypadku danego Kościoła jest następujący:

  1. kościelne osoby prawne (art. 55 ust. 7 ustawy kościelnej),
  2. jednostki organizacyjne kościelnych osób prawnych, nieposiadające własnej osobowości prawnej i niewyodrębnione podatkowo na podstawie art. 55 ust. 8 ustawy kościelnej.

Dodatkowo niektóre organizacje kościelne mogą podlegać także „uldze na pożytek”. Będą to osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego (art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w związku z art. 26 ust. 9 lit. a ustawy o PIT).

 

4. Mamy świadomość, że to wszystko jest bardzo skomplikowane. Dlatego pamiętaj: dobrze działająca organizacja kościelna, której przekazałeś(-aś) darowiznę, powinna być w stanie przedstawić Ci jednoznaczną informację, jaki ma status i czy „ulga kościelna” obejmuje darowizny przekazane na jej rzecz. Jeśli masz co do tego wątpliwości, sugerujemy, byś w pierwszej kolejności skontaktował(a) się z władzami centralnymi danego kościoła (np. z kurią diecezji, na terenie której działa dana organizacja kościelna).

  

[powrót do góry]

 

 

 

[2] W tym miejscu warto przestrzec Czytelników, że wzór takiego sprawozdania zawarty w Instrukcji z 2015 r. w sprawie zarządzania dobrami doczesnymi Kościoła, wydanej przez Konferencję Episkopatu Polski Kościoła Katolickiego,  n i e  spełnia już aktualnych wymogów prawnych dot. ochrony danych osobowych wynikających m.in. z orzecznictwa NSA czy RODO: obecnie w sprawozdaniu nie zawsze konieczne jest podawanie danych beneficjentów darowizny (Instrukcja dostępna jest tutaj [dostęp: 19.04.2022 r.]; wzór sprawozdania znajduje się na str. 27). [powrót do góry]

 

[3] Jeśli chodzi o wsparcie żołnierzy ukraińskich, dla pełni obrazu trzeba odnotować, że na gruncie obecnego brzmienia przepisów prawa może powstać pytanie, w jakich wypadkach wsparcie zagranicznego wojska to działalność pożytku publicznego, a w jakich już nie. Autor niniejszego artykułu jest zdania, że darowizna produktów ratujących życie i zdrowie (jak wskazane wyżej opatrunki) mieści się w art. 4 ust. 1 pkt 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (pomocy ofiarom [...] wojen w kraju i za granicą); jednak nie jest już jasne, czy np. darowizna broni dla Ukrainy zmieści się w sferze obronności państwa i działalności Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 ust. 1 pkt 21 ww. ustawy; pomijam tu w ogóle kwestię tego, że obrót bronią jest w Polsce reglamentowany). Sprawa wymagałyby szerszych ustaleń. Być może prawodawca albo sądy lub administracja skarbowa wkrótce wypowiedzą się w tej kwestii. [powrót do góry]

 

Grafika wiodąca: Olga Subach na Unsplash.

 

Ostatnia aktualizacja tekstu: 19.04.2022 r.

 

 

 

 

 

Partnerzy