Czy znasz ten sposób na zmniejszenie swojego podatku?

« wróć

15.02.2021, Fundacja Służby Rodzinie "Nadzieja"

 

 

 

 

PARTNER MERYTORYCZNY:

Kancelaria Prawno-Podatkowa

  

 

 

Czy znasz ten sposób na zmniejszenie swojego podatku?


Wyobraź sobie, że za każdym razem, gdy z odruchu serca przelewasz pieniądze na rzecz jakiejś organizacji dobroczynnej, Twój Urząd Skarbowy w nagrodę kupuje Ci prezent. Dodatkowo robi to na podstawie powszechnie akceptowanego prawa. Brzmi jak fikcja? Tak, brzmi jak fikcja, ale to nie clickbait. Powyższy opis jest prawdziwy – z jednym wyjątkiem: w rzeczywistości Urząd Skarbowy nie wręcza Ci prezentu, ale po prostu przelewa pieniądze na Twoje konto. Poniżej w ciągu 9 minut postaramy się pokazać, jak zdobyć te pieniądze.

 

Prawie połowa polskich podatników, rozliczając swój PIT, korzysta z różnych ulg podatkowych [1]. Najpopularniejsza jest ulga na dzieci. Często wykorzystywana jest także ulga na leki czy na Internet. Wydaje się jednak, że wciąż niewiele osób wie o uldze na darowizny. Badania pokazują, że z jednej strony w ostatnich trzech latach korzystanie z niej wzrosło aż czterokrotnie [2]. Jednak mimo to, nadal tylko co dziesiąty podatnik (a według niektórych źródeł – jedynie co setny [3]) deklaruje wykorzystywanie jej w praktyce [4]. Przybliżmy ją nieco.

 

Sześć okazji do zmniejszenia swojego podatku

Co to za ulga? Po pierwsze, to nie jedna ulga, ale grupa ulg. Zasadniczo polskie przepisy podatkowe umożliwiają osobom fizycznym odliczanie sześciu rodzajów darowizn:

  • na rzecz krwiodawstwa,
  • na przeciwdziałanie COVID-19,
  • na cele kształcenia zawodowego prowadzonego przez określone placówki,
  • na cele kultu religijnego,
  • na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą,
  • na cele działalności pożytku publicznego (czyli np. na pomoc dla chorych dzieci czy na inne działania organizacji dobroczynnych) [5].

Część z nich nie jest nowa. Przykładowo, dwie ostatnie – czyli na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą i na cele pożytku publicznego – są dostępne dla polskich podatników, z niewielkimi zmianami, już od trzydziestu lat [6]. Zresztą, tego typu ulgi podatkowe dla darczyńców nie są tylko polskim rozwiązaniem; występują w wielu krajach świata [7].

 

Jak działają te ulgi? Mechanizmy ich funkcjonowania są podobne, niemniej różnią się w szczegółach. Dla czytelności omówimy teraz szczegółowo przykład jednego rodzaju odliczenia: odliczenia darowizn na cele działalności pożytku publicznego (na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych [8]).

 

 

To całkiem proste

W skrócie wygląda to tak: przekazujesz darowiznę na cele działalności pożytku publicznego (czyli np. na wsparcie ubogich, na wsparcie sportu czy kultury itd.; wpisujesz więc w tytuł przelewu „Darowizna na cel działalności pożytku publicznego: na wsparcie […]”); przekazujesz ją na rzecz wskazanych w ustawie typów organizacji społecznych (najpopularniejszymi formami tych organizacji są wciąż stowarzyszenia i fundacje) [9]. Twoją darowizną mogą być pieniądze (ale tylko w postaci przelewu lub, jak się zdaje, także przekazu pocztowego – gotówka nie zmniejszy podatku) lub rzeczy (np. żywność, odzież, środki czystości czy leki).

 

Następnie, rozliczając swój PIT, możesz wykorzystać to, że przekazałeś(-aś) tę darowiznę, do zmniejszenia podatku, który jesteś zobowiązany(-na) zapłacić państwu. W jaki sposób darowizna zmniejsza Twój podatek? Generalnie w prawie podatkowym tzw. bazę dla obliczenia podatku stanowi dochód. Zatem im mniejszy dochód, tym mniejszy podatek. Otóż wpisując w druk PIT kwotę dokonanych darowizn, możesz następnie odjąć ją od kwoty Twojego dochodu. Tak zmniejszysz bazę dla obliczenia podatku a przez to sam podatek. Istnieje pewien limit tych odliczeń. Można odliczać dowolną liczbę darowizn, pod warunkiem, że ich łączna suma nie przekroczy 6% dochodu (istnieją odliczenia bez tego limitu, niemniej wiążą się one z potrzebą uzyskania dodatkowej dokumentacji - to darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą Kościoła prawosławnego, katolickiego lub Kościołów protestanckich w Polsce [10]).

 

Z odliczenia na cele działalności pożytku publicznego mogą korzystać następujący podatnicy: ci, którzy rozliczają się przez PIT-37 (to osoby zatrudnione na umowę o pracę, zlecenie czy dzieło – czyli podatnicy, rozliczający się za pośrednictwem tzw. płatnika), przez PIT-28 (to tzw. ryczałtowcy) lub przez PIT-36 (to przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej oraz inne osoby rozliczające się bez pośrednictwa tzw. płatnika; czyli np. pracujący za granicą). Dodajmy, że darowizny na cele działalności pożytku publicznego można odliczać w ramach wspólnego odliczenia małżonków.

 

 

To się opłaca

Ile możesz zyskać, odliczając darowizny? To zależy od tego, ile zarabiasz, ile darowizn przekazałeś(-aś) i ile darowizn chcesz odliczyć. Przeanalizujemy trzy przykłady.

 

Przykład 1: Marcin zarabia 3 000 zł netto miesięcznie (tyle mniej więcej wynosi mediana wynagrodzeń w Polsce wg ostatnich danych GUS; mediana to wartość środkowa: oznacza, że połowa wszystkich osób pracujących zarabia mniej niż 3 000 zł i tak samo połowa zarabia więcej niż 3 000 zł [11]). W 2020 r. Marcin przekazał na rzecz Fundacji „Nadzieja” trzy darowizny: 300 zł dla dzieci ze Świetlicy Środowiskowej „M.Łodzi Niegniewni”, 300 zł na rzecz kampanii społecznej „Połączeni Miłością” i 300 zł na rzecz zbiórki „Pakiet dla Malucha”. To łącznie 900 zł. W marcu 2021 r., rozliczając swój PIT, chce odliczyć przekazane darowizny. Limit 6% pozwala mu odliczyć do ok. 2 793 zł darowizn. Może więc odliczyć wszystkie przekazane w 2020 r. darowizny, których łączna kwota wynosi 900 zł. Gdy to zrobi, zyska 153 zł – o tę kwotę zapłaci mniejszy podatek, względnie: uzyska zwrot tej kwoty z Urzędu Skarbowego.

 

Przykład 2: Julia zarabia 9000 zł netto miesięcznie. W 2020 r. przekazała na rzecz Fundacji „Nadzieja” jedną darowiznę w wysokości 4000 zł na zakup busa dostawczego dla Domu Samotnej Matki. W lutym 2021 r., rozliczając swój PIT, chce odliczyć przekazaną darowiznę. Limit odliczeń pozwala jej odliczyć do ok. 8910 zł darowizny. Może więc odliczyć całą przekazaną w 2020 r. darowiznę. Przy zastosowaniu uproszczonych obliczeń, gdy to zrobi, zyska 1 280 zł  – o tę kwotę zapłaci mniejszy podatek, względnie: uzyska zwrot tej kwoty z Urzędu Skarbowego.

Przykład 3: Anna jest emerytką. Jej emerytura wynosi 1 800 zł netto miesięcznie (tyle mniej więcej wynosi mediana emerytur w Polsce według GUS [12]). Przez cały 2020 r. przekazywała co miesiąc na rzecz Fundacji „Nadzieja” 50 zł na wsparcie Domu Samotnej Matki w Łodzi. W lutym 2021 r. chce odliczyć przekazane darowizny, rozliczając swój PIT. Limit 6% pozwala jej odliczyć do ok. 1 545 zł darowizn. Może więc odliczyć wszystkie przekazane w 2020 r. darowizny, których łączna kwota wynosi 600 zł. Gdy to zrobi, zyska 102 zł – o tę kwotę zapłaci mniejszy podatek, względnie: uzyska zwrot tej kwoty z Urzędu Skarbowego.

 

Jak widać, dzięki odliczaniu darowizn możesz zyskać kilkadziesiąt a nawet kilkaset złotych w jednym roku.

 

 

Jeszcze więcej dobra

Jest jeszcze jedna dobra wiadomość. »Odliczenie darowizn na cele działalności pożytku publicznego« to coś zupełnie innego niż »przekazanie 1% podatku dla organizacji pożytku publicznego«. Oba określenia brzmią bardzo podobnie do siebie, ale to dwa niezależne sposoby wspierania potrzebujących:

 

  • W pierwszym przypadku – tj. w przypadku odliczeń darowizn, które omawiamy w niniejszym artykule – zmniejszasz swój podatek (i pieniądze z tego zmniejszenia dostajesz Ty).

 

  • W drugim przypadku – tj. przekazania 1% podatku – nie zmniejszasz podatku, ale decydujesz, że 1% tego podatku trafi nie do Skarbu Państwa, ale do wybranej przez Ciebie organizacji pożytku publicznego (w skrócie: OPP). Z tym że pamiętaj, iż ten 1% nic Cię nie kosztuje: podatek i tak jesteś zobowiązany zapłacić, więc nie wykładasz tego 1% dodatkowo „ze swojej kieszeni”.

 

Dlaczego dobrą wiadomością jest to, że »Odliczenie darowizn na cele działalności pożytku publicznego« to coś zupełnie innego niż »przekazanie 1% podatku dla organizacji pożytku publicznego«? Z tego względu, że możesz niezależnie dokonać jednego i drugiego. I w ten sposób zrobić dwa dobre uczynki za jednym zamachem.

 

 

Dwa narzędzia, które pomogą ominąć urzędy i przepisy

W pewnym momencie powyższe kwestie mogą wydać się skomplikowane. Doskonale to rozumiemy. Dlatego przygotowaliśmy dla Was dwa narzędzia, które pomogą Wam ominąć wyboiste rafy niuansów podatkowych i pozwolą spokojnie dopłynąć do Waszego celu: zmniejszenia podatku poprzez… Waszą hojność i wrażliwość wobec potrzebujących. Oto te narzędzia:

 

  1. Lista odpowiedzi na często zadawane pytania w sprawie odliczenia darowizn. Przygotowaliśmy ją we współpracy z renomowaną Kancelarią Prawno-Podatkową Gardens Tax & Legal. Kontaktowaliśmy się również z urzędami skarbowymi, by lepiej poznać ich praktykę stosowania przepisów. Mamy więc nadzieję, że dzięki tej liście szybko znajdziesz wiarygodne odpowiedzi na swoje zapytania i wątpliwości. Jest ona dostępna tutaj.

 

  1. Darmowy program do rozliczania PIT. Program, który udostępniamy, posiada świadectwo zgodności z obowiązującymi przepisami podatkowymi wystawione przez najstarszą (111 lat tradycji) i największą organizację skupiającą księgowych – Stowarzyszenie Księgowych w Polsce [13]. Ponadto aplikacja ta posiada kreator rozliczeń PIT. To znaczy, że nie musisz mieć szczegółowej wiedzy o podatkach. Program zada Ci kolejne pytania i na tej podstawie stworzy Twoje zeznanie podatkowe. Pomoże Ci zarówno odliczyć Twoje darowizny, jak i łatwo przekazać 1%. Program znajdziesz tutaj.

 

 

Trzy powody, by chociaż raz spróbować

Widzimy co najmniej trzy powody, dla których warto odliczać przekazane darowizny:

 

  1. Niewielkim nakładem pracy uzyskasz szansę na dodatkowe pieniądze [14]

Dzięki udostępnionym przez nas narzędziom odliczenie darowizn od PIT jest jeszcze prostsze. Może okazać się, że odliczenie zajmie Ci mniej niż kwadrans. W zależności od tego, ile zarabiasz, ile darowizn przekazałeś(-aś) i ile darowizn odliczysz, możesz w ten sposób zyskać kilkadziesiąt albo nawet i kilkaset złotych w skali roku – czy to w postaci mniejszego podatku, czy wprost w postaci zwrotu. Co ważne, jeśli już nauczysz się to robić, możesz korzystać z tej ulgi w następnych latach. Ulga dot. działalności pożytku publicznego nie ma takiego ograniczenia jak np. ulga na Internet, z której można korzystać tylko dwa lata z kolei i koniec [15]. Co więcej, odliczenia tych darowizn, jak już wspomnieliśmy, funkcjonuje w Polsce już od niemal 30 lat [16]. Prawdopodobnie zatem, będzie dostępne i w kolejnych latach.

 

  1. Możesz wzmocnić umiejętność korzystania ze swoich praw

Za każdym razem, gdy prowadzę wykład z praw pacjenta w Szkole Rodzicielstwa im. prof. Fijałkowskiego w Łodzi, największe zainteresowanie wzbudza moduł poświęcony asertywności. Bez niej bowiem, nawet gdybyśmy znali na pamięć wszystkie przepisy, nie będziemy w stanie zawalczyć o swoje. Możesz to łatwo sprawdzić: czy zdarzyło Ci się kiedyś zawahać lub nawet nie skorzystać z własnego prawa właśnie z powodu braku asertywności? Nie zabrałeś(-aś) głosu na zebraniu wówczas, gdy miałeś(-aś) coś ważnego do powiedzenia; nie poprosiłeś(-aś) o paragon w sklepie, gdy był Ci potrzebny; nie spróbowałeś(-aś) negocjować podwyżki – mimo że miałeś(-aś) takie prawo? Budowanie asertywności wymaga nieustannego ćwiczenia [17]. Odliczenie darowizn jest Twoim ustawowym prawem. Możesz potraktować je jako ćwiczenie w korzystaniu ze swoich praw.

 

  1. Możesz sprawić, że więcej osób zacznie: wspierać potrzebujących i optymalizować swoje podatki

Jest dość prawdopodobne, że jeśli raz odliczysz darowiznę, będziesz robił(-a) to z zyskiem i w kolejnych latach. Może się bowiem okazać, że dzięki poświęceniu dodatkowych piętnastu minut (na ściągnięcie ze strony internetowej swojego banku potwierdzeń przelewów darowizn i wpisanie danych z tych potwierdzeń do programu do PIT), zyskasz  pieniądze dla siebie. Kto wie, może to z kolei zachęci Cię do podzielenia się wiedzą o odliczeniach z najbliższymi? Może i oni zaczną w ten sposób zmniejszać swój podatek? Może dzięki Tobie będą też częściej wspierać organizacje dobroczynne? Wiemy, jak szybko rozprzestrzenia się koronawirus. Cudownie by było, gdyby tak szybko rozprzestrzeniało się dobro! [18]

 

 

Spróbujesz?

Podsumujmy. Jeżeli wspierasz organizacje działające na rzecz pożytku publicznego, masz prawo do skorzystania z ulgi podatkowej. Niektórym skorzystanie z niej zajmuje nie więcej niż kwadrans. Dzięki temu zyskują kilkadziesiąt albo nawet i kilkaset złotych. Fakt, prawo podatkowe bywa niekiedy zawiłe, ale dzięki narzędziom, które udostępniamy, odliczenie może być proste. Jeśli chcesz przećwiczyć powyższe, na koniec raz jeszcze zestawiamy dla Ciebie najważniejsze przyrządy treningowe:

Tutaj możesz znaleźć odpowiedź na swoje pytania.

Tutaj jest jedno z wielu miejsc w sieci, gdzie możesz dokonywać darowizn na rzecz potrzebujących.

Tutaj możesz odliczać darowizny od podatku i przekazywać 1%.

 

To co, zaczynamy?

 

 


Partnerem merytorycznym opracowania wskazówek podatkowych dla Darczyńców jest Kancelaria Prawno-Podatkowa Gardens Tax & Legal

 

 

Niniejsza publikacja ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi elementu usługi doradztwa podatkowego i prawnego. Podjęcie decyzji o wyborze określonego sposobu rozliczeń podatkowych, dokonaniu działań restrukturyzacyjnych czy innych czynności prawnych, transakcji lub uzgodnień powinno być poparte analizą i rekomendacjami podmiotu uprawnionego do świadczenia usług doradztwa podatkowego na podstawie przedstawionych dokumentów w indywidualnej sprawie danego podatnika.


 

 

 

P i o t r   K a c z m a r e k

prawnik, specjalista ds. prawnych i analiz Fundacji Służby Rodzinie "Nadzieja",

od 11 lat zajmuje się prawem regulującym dobroczynność w Polsce,

wykładowca praw pacjenta w szkole rodzenia założonej przez Prof. W. Fijałkowskiego w Łodzi,

w latach 2019-2020 ukończył m.in. szkolenie z inicjowania i planowania projektów (University of California) oraz

 szkolenie z analizy informacji (University of Michigan).


 

 

 

 

Jeśli masz jakieś pytania do autora tekstu,

pisz śmiało: kaczmarek@csr.org.pl :)

 

 

Korekta tekstu:

Zuzanna Pawlak-Lodzińska

 

 

Autor składa serdeczne podziękowania całemu Zespołowi Kancelarii Prawno-Podatkowej Gardens Tax&Legal, która pro bono zechciała zostać Partnerem Merytorycznym opracowania wskazówek podatkowych dla Darczyńców; w szczególności Autor dziękuje: Pani Monice Danilczuk, aplikantce radcowskiej, Panu Jakubowi Wirskiemu, doradcy podatkowemu oraz Panu dr Michałowi Wilkowi, radcy prawnemu – za nieocenioną konsultację merytoryczną, wrażliwość na los potrzebujących i profesjonalizm. Autor składa serdecznie podziękowania także wszystkim Przedstawicielom urzędów skarbowych, którzy zechcieli odpowiedzieć na ankietę Fundacji dot. stosowania przepisów regulujących odliczanie darowizn na cele pożytku publicznego od PIT.

 

 

Przypisy:


[1] Raport KPMG, Roczne zeznania podatkowe Polaków PIT 2019, s. 12 – dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021). Raport został przygotowany w oparciu o badanie przeprowadzone na reprezentatywnej próbie 1 000 dorosłych osób (s. 19 Raportu). [powrót do góry]

 

[2] Por. dane z raportów KMPG dot. PIT za lata 2019-2017:

Raport za 2019, s. 12 – dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021),

Raport za 2018, s. 12 – dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021),

Raport za 2017, s. 11 – dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021).

[powrót do góry]

 

[3] Marta Gumkowska, Jakimi darczyńcami jesteśmy? [na:] portal ngo.pl 01.10.2020 r. – artykuł dostępny tutaj (dostęp: 11.02.2021) [powrót do góry]

 

[4] Por. Raport KPMG, Roczne zeznania podatkowe Polaków PIT 2019, s. 12 dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021). [powrót do góry]

 

[5] Odpowiednio, chodzi o odliczenia na podstawie przepisów: na rzecz krwiodawstwa (art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.  U.  z  2020  r. poz.  1426 z późn. zm., dalej: ustawa o PIT), na przeciwdziałanie COVID-19 (tu można mówić o dwóch odliczeniach: na podstawie art. 52n oraz art. 52x ustawy o PIT; w tekście artykułu te dwa odliczenia, dla czytelności, zostały ujęte w jedną grupę), na cele kształcenia zawodowego prowadzonego przez określone placówki (art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. d ustawy o PIT), na cele kultu religijnego (art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b ustawy o PIT), na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą (przykładowo, na podstawie art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1347 z późn. zm.; to zwolnienie funkcjonuje również w ustawach dot. innych kościołów, zob. oficjalny serwis administracji skarbowej tutaj, dostęp: 06.02.2021) oraz na cele działalności pożytku publicznego (art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o PIT). [powrót do góry]

 

[6] Odpowiednio: art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, ustanawiający odliczenie „kościelne” wszedł w życie 23 maja 1989 r.; art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, ustanawiający odliczenie darowizn na cele ujmowane obecnie zakresem pojęcia „działalności pożytku publicznego” wszedł w życie 1 stycznia 1992 r. [powrót do góry]

 

[7] Zob. np. Raport KPMG, Donations in Other Countries. Are they tax-deductible?, 2015, s. 2 – dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021). [powrót do góry]

 

[8] Brzmienie przepisu: „Podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 29-30cb i art. 30da-30f, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 23o, art. 23u, art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e, 4-4e, 6 i 21 lub art. 24b ust. 1 i 2, po odliczeniu kwot: [...] 9) darowizn przekazanych na cele: a) określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele, z zastrzeżeniem ust. 6e”. [powrót do góry]

 

[9] Zob. w szczególności art. 3 ust. 2 z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1057 z późn. zm.) w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o PIT oraz raport Stowarzyszenia klon/jawor, Kondycja organizacji pozarządowych 2018, s. 9 - dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021). [powrót do góry]

 

[10] Oficjalny serwis administracji skarbowej wymienia 11 takich Kościołów – tutaj (dostęp: 06.02.2021). [powrót do góry]

 

[11] Za: Bankier.pl, Około 3000 zł na rękę. Tyle naprawdę zarabia się w Polsce – dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021). [powrót do góry]

 

[12] Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych ZUS, Struktura wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2020 roku, s. 21 – dostępny tutaj (dostęp: 06.02.2021). [powrót do góry]

 

[13] Informacja na serwisie producenta programu e-pity – dostępna tutaj (dostęp: 06.02.2021). [powrót do góry]

 

[14]

W tym momencie u niektórych Czytelników może pojawić się wątpliwość: czy aby nie powinniśmy wspierać organizacji dobroczynnych bezinteresownie? Czy w ogóle wypada starać się o dodatkowe pieniądze w drodze odliczenia darowizny podatku? W tym kontekście mogą nasunąć się znane, biblijne słowa: „Kiedy więc dajesz jałmużnę, nie trąb przed sobą […] niech nie wie lewa twoja ręka, co czyni prawa, aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu. […]” (Mt 6, 3-4).

 

Myślę, że powyższe pytania – nawet jeśli nie wszyscy je sobie zadają – są jak najbardziej na miejscu. Przyznam, że sam je niekiedy miewam! Zresztą, chyba wszystkim nam zależy na tym, by na świecie było więcej bezinteresowności. Co więc warto wziąć tu pod uwagę?

 

Po pierwsze, badacze Biblii zauważają: „Wyrażenie «niech nie wie lewa twoja ręka, co czyni prawa» ma charakter przenośny i oznacza, że nikt, nawet najbardziej zaufany człowiek, nie powinien wiedzieć o jałmużnie” (Stanisław Witkowski, Nowa Jakość Życia. Kazanie na Górze Mt 5-7, Kraków 2004, s. 111). Co ciekawe, gdy przyjrzymy się dokładnie przepisom podatkowym, odkryjemy, że zdają się one podążać… właśnie za tą myślą. Art. 293 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi bowiem: „Indywidualne   dane   zawarte   w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników […] objęte są tajemnicą skarbową”.

 

Po drugie, zauważmy, że odliczenia darowizn są przewidziane przez ustawy, które były konsultowane z przywódcami aż 11 wyznań chrześcijańskich (zob. informacja na oficjalnym serwisie administracji skarbowej tutaj). W latach 90. na te rozwiązania wspólnie przystali m.in. katolicy, prawosławni, luteranie, kalwini, metodyści, prawosławni, baptyści czy zielonoświątkowcy. Nie zawsze zdarza się, by przedstawiciele wyznań chrześcijańskich mówili jednym głosem; tu jednak odnajdujemy jednomyślność.

 

Po trzecie, o ile wszyscy znamy powyższe biblijne słowa już od dzieciństwa, o tyle nie wszyscy możemy znać kontekst, w którym zostały wypowiedziane. A jest on bardzo interesujący. Raz jeszcze oddajmy głos badaczom Biblii: w czasach, w których te słowa padły „[…] koszty wspólnej troski o ubogich były określone przez podatki. […] Do oficjalnych podatków dochodziły także dobrowolne ofiary. Zbierano je przeważnie w synagogach, domach nauki, a także w czasie publicznych, postnych nabożeństw, które z reguły odbywały się na ulicach. Otrzymywane wówczas sumy były oznajmiane przed całą gminą. W czasie tych publicznych zgromadzeń ofiarodawcom, składającym szczególnie wielki dar, wskazywano zaszczytnie miejsca […] Wszyscy mogli wówczas patrzeć na nich z podziwem. Wielokrotnie przeważał w ofiarodawcach ludzki motyw, aby ich chwalono […] Nadto «nie trąb» opisuje także czynność wrzucania pieniędzy do wielkich kas w formie rogów […]. Znajdowały się one w świątyni (było ich trzynaście) i synagogach. Zbierano w nich jałmużny. Pieniądz, spadając, wydawał dźwięk i kierował uwagę zgromadzonych na dawcę, który dawał znak […] o swym szlachetnym czynie i wymuszał uznanie u innych. […]” (St. Witkowski, Nowa Jakość Życia…, s. 108-109). Tego rodzaju dwulicowość Jezus wyraźnie demaskuje i gani. Widzimy więc jasno, że wypełnienie kilku dodatkowych pól w formularzu PIT objętym tajemnicą skarbową nie mieści się w/w przykładach „trąbienia” na ulicach i w świątyniach o przekazanej przez nas darowiźnie na rzecz potrzebujących.

 

Wreszcie po czwarte, wygląda na to, że dzisiejsza konstrukcja odliczenia nie tyle niesie w sobie przekaz prawodawcy: „Wpłać darowiznę, a damy Ci nagrodę”, co bardziej: „Skoro wpłacasz darowiznę, to znaczy, że i tak robisz już wiele dobrego. Dlatego nie chcemy Cię jeszcze obciążać dodatkowym podatkiem. Daj nam znać, a Twój wymiar podatku będzie niższy”.

[powrót do góry]

 

[15] Art. 26 ust. 6h ustawy o PIT. [powrót do góry]

 

[16] Zob. przypis nr 5 powyżej. [powrót do góry]

 

[17] Zob. np. Maria Król-Fijewska, Trening asertywności, Warszawa 1993, s. 96. [powrót do góry]

 

[18] Tę myśl pierwszy raz przeczytałem u prof. dra hab. Błażeja Kmieciaka. Bardzo mu za nią dziękuję. [powrót do góry]

 

 

Grafika wiodąca: Piotr Kaczmarek w oparciu o zdjęcie Micheile Henderson na Unsplash.

 

Partnerzy